Gorajan Goodluck Tutor Centre

শিক্ষাই মানুহক মুক্তি দিয়ে

YOUR QUESTIONS OUR ANSWERS( আপোনাৰ প্ৰশ্ন আমাৰ উত্তৰ- তলৰ লিংকটোত ক্লিক কৰক )

HOT QUESTION-ANSWERS ( EMERGENCY)

HOT QUESTION
তোমাৰ উত্তৰসমূহ ( YOUR ANSWERS)

আমাক প্ৰশ্ন সুধিবলৈ তলৰ Whatsapp ত ক্লিক কৰা

আমাক প্ৰশ্ন সুধিবলৈ তলৰ Whatsapp ত ক্লিক কৰা
Ask Question

HS result

HS Result 2021
HS Result ৰ বাবে ক্লিক কৰা

LINK-1

HSLC আৰু AHM RESULTS -link 2
নিজৰ RESULTS চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰা (LINK 2)
ইংৰাজী ভয় লাগে নেকি?
ইংৰাজীত দুৰ্বল নেকি ? আহক ইংৰাজীত কথা পাতিবলৈ শিকো মাত্ৰ ৪৯৯ টকাত
ALL ANSWERS
CHOOSE YOUR CLASS [উত্তৰ পাবলৈ নিজৰ শ্ৰেণীটো বাছনি কৰক ]

Your Questions( আপোনাৰ প্ৰশ্ন )

প্ৰশ্ন সুধিব পাৰা
টান লগা বিষয়টোত আমি সহায় কৰিম

Your Answers (আপোনাৰ উত্তৰ)

YOUR ANSWERS
আপুনি আগতে আমাক পঠিওৱা প্ৰশ্নৰ উত্তৰসমূহ ইয়াত পাব
HSLC 2021
NOW YOU CAN BUY YOUR IMPORTANT EBOOK HERE

অৰ্থনৈতিক ভূগোল ; বিষয়বস্তু আৰ সম্পদ )ECONOMIC GEOGRAPHY SUBJECT MATTER AND RESOURCE [ class x , NCERT , social science]


ECONOMIC  GEOGRAPHY     SUBJECT  MATTER  AND RESOURCE
CLASS X SOCIAL  SCIENCE SEBA
ECONOMIC  GEOGRAPHY     SUBJECT  MATTER  AND RESOURCE

TEXTUAL  QUESTIONS  AND  ANSWERS
     1.       What  is  economic  geography ?  what  is  the  main  subject  matter ?  Mention  the  important branches  of   economic   geography.[অৰ্থনৈতিক ভূগোল কাক বোলে ? ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু কি ? অৰ্তনেতিক ভূগোলৰ প্ৰধান শাখাবোৰ উল্লেখ কৰা ৷]

Ans  :     ভূগােলৰ পৰিসৰ বিশাল। চমুকৈ ভূগােলক প্রাকৃতিক আৰু মানৱ ভূগােল বুলি দ্বিবিভক্ত কৰা হয়, যদিও ইয়াৰ প্ৰতিটোৰে কিছুমান উপভাগ আছে। মানৱ ভূগােলৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন ভাগবােৰৰ ভিতৰত মুখ্য স্থানত আছে অর্থনৈতিক ভূগােল। ভূগােলৰ যিটো শাখাত সম্পদৰ উৎপাদন, বিতৰণ,
উপভােগ আৰু বিনিময়ৰ সৈতে জড়িত মানুহৰ কার্যকলাপ স্থান আৰু সময় সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয় তাকে অর্থনৈতিক ভূগােল বােলা হয়।
     অথনৈতিক ভূগােল প্রধান বিষয়বস্তু হৈছে— পৃথিৱীত থকা প্রাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট উপাদানসমূহৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন, কোনাে এখন দেশৰ অর্থনৈতিক উন্নয়ন, দেশখনৰ সম্পদৰ মান আৰু প্রাচুর্য আদি বিভিন্ন অর্থপর্কীয় বিষয়।
     অর্থনৈতিক ভূগােল প্রধান শাখাবােৰ হৈছে— কৃষি ভূগােল‌ ঔদ্যোগিক ভূগোল, সম্পদ ভূগােল, পৰিবহণ ভূগােল, বজাৰ ভূগােল,‌ পৰ্যটন ভূগােল। ইত্যাদি।

 Economic  geography  is the   branch  of  geography  which  studies human   activities related  to  production,  distribution, consumption  and  exchange  of  resources   with  respect  to  spatial  and  temporal  aspects.
The   main  subject  matter  of  economic   geography  is  the  economic  activity   of  man  which  includes  :
(i)                   Production  of  resources  
(ii)                Distribution   of  resources
(iii)               Consumption   of  resources
(iv)              Exchange  of  resources
          None  of  these   economic  activities  of  man   can  take  place  without  resources. Therefore  ,  the  availability  of  resources ,  their  development  and  utilisation  is  the  principal  subject  matter  of  Economic            geography.
The  main  branches   of  economic  geography  are  :
(i)                   Agricultural   geography   
(ii)                 Industrial   geography
(iii)               Geography  of  resources
(iv)              Transport  geography
(v)                Marketing  geography
(vi)              Geography   of  tourism

       2.        Write in  brief  about the  scope   of   economic  geography.[অৰ্থনেতিক ভূগোলৰ পৰিসৰ  সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা ৷ ]

Ans  :  ভূগােলৰ যি শাখাত সম্পদৰ উৎপাদন, বিতৰণ, উপভােগ আৰু‌ বিনিময়ৰ লগত জড়িত মানুহৰ কার্যকলাপ স্থান-কাল সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়, তাকে অর্থনৈতিক ভূগােল বােলা হয়। অর্থনৈতিক ভূগােলে মানুহৰ কার্যকলাপৰ বিতৰণ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত কাৰক আৰু প্রক্রিয়াসমূহ অধ্যয়ন কৰে যদিও মূলতঃ ইয়াৰ-অধ্যয়নৰ পৰিসৰ হ’ল অর্থনৈতিক কার্যটো ক'ত‌ অৱস্থিত, অর্থনৈতিক কার্যটোৰ বৈশিষ্ট্য কি কি, অর্থনৈতিক কার্যটো আন কি কি পৰিঘটনাৰ লগত জড়িত, অর্থনৈতিক কার্যটো য'ত আছে তাতে কিয়‌ হৈছে, অর্থনৈতিক কার্যটো য'ত আছে তাতে নহৈ আন ঠাইত হােৱা হ'লে‌ বেছি ভাল হ'লহেঁতেন নেকি আদি।
    আধুনিক অর্থনৈতিক ভূগােলৰ পিতৃস্বৰূপ জর্জ ছিজহ'মৰ মতে এখন ঠাইৰ অর্থনৈতিক উন্নয়নৰ গতি আৰু দিশ নির্ণয় কৰাটোৱেই অর্থনৈতিক ভূগােল‌ মূল উদ্দেশ্য। আন দুজন অর্থনৈতিক ভূগােলবিদ জন্স আৰু ডার্কেনৱাৰ মতে অর্থনৈতিক ভূগোলে বিশেষকৈ উৎপাদনক্ষম বৃত্তি বা কার্যকলাপ‌ অধ্যয়নৰ লগত জড়িত আৰু লগতে কিছুমান অঞ্চল কিয় উৎপাদন আগবঢ়া‌ আৰু আন কিছুমান অঞ্চল কিয় আমদানি আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্যত আগবঢ়া এইবােৰৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে। অর্থনৈতিক ভূগােলে মূলতঃ মানুহৰ উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰ আৰু পাৰিৱেশিক অৱস্থাৰ লগত এইবােৰৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।


George  Chishlom,  the  father  of  modern   economic  geography, has  defined   that  the  main  scope  and  objective  of  a  place. While  economic   geography  is  to  determine  the  economic  development  trend  and  direction   of  a  place.  While   economic  geographers C.F. Jones   and  G.G.  Darkenwald, have  said  that  the  subject  is  about  man’s  productive  occupations   or  activities   and  deals  with    the   finding  out  of  answers   to   why  certain  regions  are  more  advanced  in  production  and  export   while  others  in  import   and  trade. Thus  it  can  be  said  that  the  study  of  economic   geography  deals with  the  relationship  between  man’s  productive   activities  and  environmental    conditions .  the  scope   of  economic  geography  can  be  defined   to   lie  in the  following  five  questions  under  two  broad  divisions:
(I)                 Traditional   Economic  Geography :
(i)                  Where   is   the   economic   activity   located  ?
(ii)                What   are  the   characteristics   of   the   economic   activity   related  ?
(iii)               To   what   other  phenomena   is   the   economic   activity   related  ?
                           [II]           Modern    Economic   Geography:  
(i)                   Why is   the   economic   activity   located   where   it  is  ?
(ii)                Would  it   not   be  better  located   elsewhere?
                  The   economic   activity   of  man  that   comes   under  the   scope   of   study  of  Economic   Geography  can  be  classified   into   four   main  types:
(i)                  Primary   occupations :   Those    activities   by  which   man  collects  natural   resources.
(ii)                Secondary  occupations  :   Those  activities   by  which  man  transforms  natural   commodities  into     usable   forms.
(iii)               Tertiary  occupations   :  Those   activities   by   which   commodities  produced   by   primary   and  secondary  activities  are  delivered   to   consumers.
          Quaternary   occupation   :   Those  activities  by   which  secondary   and   tertiary   activities   are  made  more  easy  and  productive.

   3.      What   do  you  mean  by   economic   activities   of  man  ?  what   are  such  economic  activities  ? [ মানুহৰ  অৰ্থনেতিক বৃত্তি বুলিলে  কি বুজা ? এনে অৰ্থনেতিক বৃত্তিবোৰ  কি কি ? ]

Ans : মানুহৰ উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰা আর্থিক ভাৱে লাভবান হােৱাকে অর্থনৈতিক বৃত্তি বােলা হয়। অর্থাৎ যি কামৰ দ্বাৰা মানুহে প্রকৃতিৰ পৰা সম্পদ আহৰণ কৰি অর্থ উপার্জন কৰে সেয়েই অর্থনৈতিক বৃত্তি। মানুহৰ অর্থনৈতিক বৃত্তি চাৰি প্ৰকাৰৰ। সেইবােৰ হ’ল— (ক) প্রাথমিক বৃত্তি, (খ) দ্বিতীয় বৃত্তি, (গ) তৃতীকয় বৃত্তি আৰু (ঘ) চতুর্থক বৃত্তি।
(১) প্রাথমিক বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা মানুহে প্ৰকৃতিৰপৰা সম্পদ আহৰণ কৰে তাকে প্রাথমিক বৃত্তি বােলে। যেনে— কৃষি কাৰ্য, মাছ ধৰা কাৰ্য, বনজ সম্পদ আহৰণ, খনিজ সম্পদ আহৰণ ইত্যাদি।
(২) দ্বিতীয় বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা মানুহে প্রকৃতিৰপৰা আহৰণ কৰা বিভিন্ন দ্রব্য নানান প্রযুক্তিৰ জৰিয়তে মানুহৰ ব্যৱহাৰােপযােগী কৰি তােলা হয় তাকে দ্বিতীয় বৃত্তি বােলে। যেনে— শিল্পোৎপাদন প্রক্রিয়া, বিভিন্ন‌ নির্মাণ তথা পুনৰ নির্মাণ কার্য ইত্যাদি।
(৩) তৃতীয় বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা প্ৰাথমিক আৰু দ্বিতীয়ক বৃত্তিৰ যােগেদি উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহ উপভােক্তাৰ ওচৰ পায় তাকে তৃতীয়ক বৃত্তি বােলে। যেনে যাতায়াত, পৰিবহণ, বজাৰ, পাইকাৰী বা খুচুৰা বিক্রী, পর্যটন,‌ যােগাযােগ আদিৰ লগত জড়িত অর্থনৈতিক কার্যসমূহ।
(৪) চতুর্থক বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা দ্বিতীয়ক আৰু তৃতীয়ক বৃত্তিসমূহ অধিক সুচল তথা ফলপ্রসূ কৰি তােলাত সহায় কৰে তাকে চতুর্থক বৃত্তি বােলে। যেনে— বেংক বা অন্য বিত্তীয় প্রতিষ্ঠান, প্রচাৰ মাধ্যম, প্রশাসন, শিক্ষা-গৱেষণা আদিৰ লগত জড়িত কার্যসমূহ। 

 Economic  activities   or   occupations  of  man  means  the  various  activities  that  man  performs  to  earn   his  living  to  sustain  his  life  on  earth.  The  various  economic  activities /occupations  of  man  are :
(i)                   Primary  activities  :   Activities  by   which  people   collect  necessary  items  such  as   food , clothing , shelter , etc  from  the  natural  environment   and  use  them  directly  are known   as  primary   activities   e.g  agriculture ,  collecting  of  food  from  forests ,  mining,  fishing, etc.
(ii)                Secondary activities  :  Activities  by   which  people  use  raw   materials   supplied  by  primary  activity   to  transform   them  into  a  usable  form  with  the  aid  of  technology   are   known  as  secondary  activities. E.g trade,  commerce ,  business,  industrial  production.
(iii)               Tertiary   activities  :  Activities  by  which   people   supply  primary  or  secondary   goods  to  transport ,  communication,  marketing  ,  wholesale  or  retail  selling ,  tourism  activity ,
(iv)              Quaternary  activities  :  Activities   which  require  some  degree  of  skill , intelligence,  foresight,  expertise,  etc  are  known   as  quaternary   activities  e.g  banking  and  financial  services, publicity   media, administration,  education   and  research.

     4.       Write  briefly  about  the  subject  matter  of  the  important  branches   of  economic   geography.[ অৰ্থনেতিক ভূগোলৰ  প্ৰধান শাখাসমূহৰ  বিষয়বস্ত্ত সম্পৰ্কে চমুকে লিখা ৷ ]

Ans  :  অর্থনৈতিক ভূগােলে মূলতঃ মানুহৰ উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰ আৰু‌ পাৰিৱেশিক অৱস্থাৰ লগত এইবােৰৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে। উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰৰ অধ্যয়ন কৰিবলৈ যাওঁতে কিছুমন বিশেষ শাখাউপশাখাৰ অধ্যয়ন কৰা হয়। যিহেতু যিকোনাে অর্থনৈতিক কার্য বা উন্নয়ন‌ প্রক্রিয়া পৰিৱেশৰ লগত ওতঃপ্রােতভাৱে জড়িত সেয়ে সম্প্রতি সকলােতে
বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত যথেষ্ট গুৰুত্ব আৰােপ কৰা হৈছে। অর্থনৈতিক ভূগােলৰ বিভিন্ন শাখাসমূহ হৈছে—
(ক) কৃষি ভূগােল, (খ) ঔদ্যোগিক ভূগােল, (গ) সম্পদ ভূগােল, (ঘ) পৰিবহণ ভূগােল, (ঙ) ৰজাৰ ভূগােল, (চ) পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়ন ভূগােল আৰু (ছ) পর্যটন ভূগােল।
(১) কৃষি ভূগােলঃ অর্থনৈতিক ভূগােলৰ এটি অন্যতম প্রধান শাখা। ইয়াত কৃষি কাৰ্যৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, কৃষিৰ প্ৰকাৰ, কৃষি কাৰ্যৰ বিতৰণ আৰু পদ্ধতি, শস্যৰ উৎপাদন আৰু
ইয়াৰ লগত জড়িত সুত্র, কৃষি সামগ্ৰীৰ বজাৰ তথা আমদানি-ৰপ্তানি ইত্যাদি অধ্যয়ন কৰা হয় ।
(২) ঔদ্যোগিক ভূগোেলঃ  ইয়াত উদ্যোগ স্থাপনৰ লগত জড়িত অর্থনৈতিক তথা অন্যান্য কাৰকসমূহ, উদ্যোগৰ প্রকাৰ আৰু ভৌগােলিক বিতৰণ, ঔদ্যোগিক সামগ্ৰীৰ উৎপাদন, উদ্যোগ অৱস্থাত লগত জড়িত সূত্র, ঔদ্যোগিক সামগ্ৰীৰ বজাৰ তথা আমদানিৰপ্তানি ইত্যাদি অধ্যয়ন কৰা হয়।
(৩) সম্পদ ভূগােলঃ ইয়াত সম্পদৰ প্ৰকাৰ, আঞ্চলিক বিতৰণ, সম্পদ উদ্ঘাটন তথা উৎপাদনৰ লগত
জড়িত কাৰকসমূহ, সম্পদ আৰু উন্নয়নৰ সম্পর্ক, সম্পদৰ সংৰক্ষণ আৰু ব্যৱস্থাপনা আদি অধ্যয়ন কৰা হয়।
 (৪) পৰিবহণ ভূগােলঃ ইয়াত পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ প্ৰকাৰ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, সম্পদ বিতৰণত
পৰিবহণৰ ভূমিকা, মানুহৰ যাতায়াত তথা অর্থনৈতিক কার্যকলাপত পৰিবহণৰ ভূমিকা, অর্থনৈতিক উন্নয়ন যেনে— ঔদ্যোগিক উন্নয়ন, কৃষি ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নত পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ
উন্নয়নৰ ভূমিকা ইত্যাদি অধ্যয়ন কৰা হয়।
 (৫) বজাৰ ভূগােলঃ ইয়াত বজাৰ স্থাপনৰ প্ৰয়ােজনীয়তা আৰু ইয়াৰ কাৰকসমূহ, বজাৰৰ প্ৰকাৰ আৰু বিতৰণ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত সূত্রসমূহ অধ্যয়ন কৰা হয়।
 (৬) পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়ন ভূগােল  ইয়াত অর্থনৈতিক উন্নয়নৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, পৰিকল্পনা ব্যৱস্থা, বহনক্ষম উন্নয়ন, অঞ্চল তথা উপাদান ভিত্তিক উন্নয়ন প্রক্রিয়া আদি অধ্যয়ন কৰা হয়।
 (৭) পর্যটন ভূগােলঃ ইয়াত পর্যটন আৰু ইয়াৰ বিকাশৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, পর্যটনৰ প্ৰকাৰ, পর্যটন ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন প্রক্রিয়া আৰু পৰিকল্পনা আদি অধ্যয়ন কৰা হয়।


 The  subject   matter  of  the  important  branches  of  economic  geography  are  :
(i)                  Agricultural  geography  :  Agricultural   geography   mainly  studies  factors  associated    with  agricultural  activity  types of  agriculture,  distribution , methods  of  agriculture   activity,
Crop  production   and  its   associated  theory,  marketing , export   and  import   of  agricultural   products.
(ii)                 Industrial  geography  :   Industrial  geography  studies  factors  associated  with  establishment   of  industry,  types   of  industry   geographical  distribution   of  industries ,  production   of  industrial    goods,  localisation  of  industries, marketing  ,  export  -import   of  industrial  goods  .
(iii)               Geography  of  resources :  Geography   of  resources   studies   types of  resources , regional   distribution  of  resources  ,  exploration  and  production   of  resources  , relationship  between  resources  and  development,  conservation  and   management  of  resources .
(iv)              Transport   geography  :  Transport  geography   primarily   includes  factors  associated   with  the  types   of  transport  system  ,  role  of  transport   on  resource  distribution, movement  and  economic  activities  of  man,  economic   development  like  industrial   development,  agricultural   development  .
(v)                Geography   of  marketing  :  Geography  of  marketing  covers  factors  associated  with  establishing  markets , types  of  distribution  of  markets  and  related  theories  .
(vi)              Geography   of  planning  and  development   :   Geography  of  planning  strategies,  sustainable  development  ,regional  and  resource  -  based   development  process  .
(vii)             Geography   of  tourism  :  Geography  of  tourism  deals   with  factors  related  to   tourism  and   types  of  tourism,  development   and  planning   process   of  tourism   system  .

      5.       Why  is  ‘resource  geography’  known  as  an  important  branch  of  economic  geography ?[ সম্পদ ভূগোলক কিয় অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ  এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ শাখা বোলা হয় ?  ]

Ans  : মানুহ জীৱন ধাৰণাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলোবোৰ বস্তুকেই সম্পদ বোলা হয় । পৃথিৱীৰ বুকুত থকা বায়ু, পানী, সূৰ্য্যৰ ৰশ্মি, মাটি গছ-গছনি, ফল-মূল, খনিজ পদাৰ্থ আদি আটাইবোৰেই মানুহৰ বাবে লাগতিয়াল সেয়েহে এইবোৰ সম্পদ ।এই সম্পদ সমূহ মানুহে প্ৰধানকৈ প্ৰকৃতিৰ বুকুৰপৰাই বিভিন্ন উপায়েৰে আহৰণ কৰে। প্রকৃতিৰপৰা লাভ কৰা এই সম্পদবােৰ মানুহে নিজৰ শক্তি, বিদ্যা-বুদ্ধি আৰু কৌশল প্রয়ােগ কৰি ব্যৱহাৰ প্রাকৃতিক কৰে। এই সম্পদসমূহৰ প্ৰাচুৰ্যৰ বাবেই মানুহৰ মৌলিক‌ প্রয়ােজন খাদ্য, আশ্ৰয় আৰু বস্ত্রকে ধৰি অন্যান্য বহু চাহিদা পূৰণৰ লগতে জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ডৰ উন্নয়ন সম্ভৱ হৈছে। কিন্তু মন কৰিবলগীয়া যে পৃথিৱীত পােৱা যিকোনাে বস্তুয়েই সম্পদ নহয়। প্রখ্যাত অর্থনীতিবিদ জিম্মাৰমানৰ মতে, সম্পদ হ'বলৈ বস্তুটোৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰিতা গুণ দুটা থাকিব লাগিব। এনে দুটা গুণৰ বাবেই সম্পদ ব্যৱহাৰৰ যােগেদি মানর কল্যাণ আৰু আর্থ-সামাজিক উৎকর্ষ সাধন সম্ভৱ হৈছে। সেয়ে সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ মানৱ সমাজৰ উন্নয়নৰ লগত ওতপ্রােতভাৱে জড়িত। উল্লেখযােগ্য যে প্রকৃতি, মানুহ আৰু সমাজ-সংস্কৃতি তথা বিজ্ঞানপ্রযুক্তিৰ আন্তঃক্রিয়াৰ ফলতেই একো একোটা সম্পদৰ সৃষ্টি হয়। মানুহ সম্পদৰ লগত দুই ধৰণে জড়িত- সম্পদৰ উৎপাদক হিচাপে আৰু সম্পদৰ উপভােক্তা হিচাপে। মানুহৰ প্ৰয়ােজনীয় বহু সম্পদ যদিও প্রকৃতিয়ে যােগান ধৰে, ইয়াৰ বেছি ভাগেই মানুহে প্রয়ােজন অনুসৰি ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি লয়। তদুপৰি প্ৰকৃতিত থকা সামগ্ৰীবােৰৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰিতা সম্পৰ্কীয় গুণবােৰ মানুহৰ জ্ঞানৰ জৰিয়তেহে উদঘাটন কৰা হয়। মানুহৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে নতুন নতুন সম্পদৰাে সৃষ্টি হৈছে আৰু ব্যৱহাৰ হৈছে। অর্থাৎ প্রাকৃতিকভাবে পােৱা সম্পদৰ উপৰি বহুবােৰ সম্পদ,‌ যেনে-প্রযুক্তি, ঘৰ-দুৱাৰ, ৰাস্তা-ঘাট, উদ্যোগ-কাৰখানা, স্কুল কার্যালয়, কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলি, যানবাহন আদি মানুহে নিজে প্রস্তুত কৰে। সেয়েহে এনে সম্পদক মানৱ সৃষ্ট সম্পদ বােলা হয়। তদুপৰি সম্পদৰ উৎপাদক বা সৃষ্টিকর্তা হিচাপে মানুহাে এক প্ৰকাৰৰ সম্পদ‌ যাক মানৱ সম্পদ  বুলি গণ্য কৰা হয়। মন কৰিবলগীয়া যে প্রাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট সম্পদৰ ব্যৱহাৰৰ তাৰতম্য নিৰ্ভৰ কৰে মানুহৰ
      সম্পদবােৰ পৰিৱৰ্তনশীল। পৰিৱর্তনবােৰ আকৌ অর্থনৈতিক কার্যৰ দ্বাৰা সংঘটিত হয়। গতিকে সম্পদ ভূগােলক বাদ দি অর্থনৈতিক ভূগােলৰ স্থিতি নির্ধাৰণ কৰা কঠিন। এটা উদাহৰণ দিলে কথাটো পৰিষ্কাৰ হ’ব। ধৰা হওক চাহৰ খেতি। অসমৰ মাটি আৰু জলবায়ু চাহ গছৰ কাৰণে উপযােগী। গতিকে অসমৰ মাটি, জলবায়ু আৰু চাহৰ গছৰ পুলি এই আটাইবােৰ সম্পদ। মানুহে নিজৰ বুদ্ধি আৰু কৌশল প্রয়ােগ কৰি কেঁচা চাহপাত উৎপাদন কৰিলে। ই এবিধ সম্পদ। এই সম্পদ কৃষিকাৰ্যৰ সহায়ত পােৱা হ'ল। কেঁচা চাহপাতাে মানুহে ব্যৱহাৰ কৰি উপভােগ কৰিব পাৰে। আনহাতে, কেঁচা চাহপাতৰ পাত ক’লা চাহপাতাে প্রস্তুত কৰিব পাৰে উদ্যোগিক অর্থনৈতিক কার্যৰ সহায়ত। গতিকে কেঁচা চাহপাত সম্পদক কলা চাহপাত সম্পদলৈ অর্থনৈতিক কার্যৰ সহায়ত পৰিৱৰ্তন কৰা হ'ল। কলা চাহপাত বেছি উপভােগ্য হৈ পৰিল। ইয়াক আন দেশলৈ ৰপ্তানি কৰিবলৈও সহজ হৈ পৰিল। গতিকে দেখা গ'ল অর্থনৈতিক ভূগােলৰ আটাইবােৰ কার্যক্রমণিকা সম্পদক লৈয়ে পৰিচালিত
হৈছে। সেইকাৰণে সম্পদ ভূগােলক অর্থনৈতিক ভূগােল প্রধান শাখা বুলি কোৱা হয়। প্রকৃতাৰ্থত সম্পদ ভূগােল অবিহনে অর্থনৈতিক ভূগােলৰ গুৰুত্বও বিশেষ ভাৱে উপলব্ধ নহ'ব । যিহেতু সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে অৰ্থনৈতিক কাম কাজবোৰ পৰিচালিত হয় ।

 The  economic  development   of  a  country   is  closely  associated  with  the  quality  and  the  quantity  of  resources   available  in  that  country  and  their  proper  utilisation .  Moreover,  the  study   of  economic  geography   and  all  of   its  branches   and  sub -  branches  is  directly   related   to  the  geography  of  resources. It   is  in  this  context  that   resource  geography  is  considered  as an  important  branch   of  economic  geography.

6.   What   is  meant  by  ‘resource’?  mention  its  main  characteristics.[সম্পদ বুলিলে  কি বুজা ? ইয়াৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা ৷ ]

Ans  :

 মানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ বাবে লাগতিয়াল সকলােবােৰ বস্তুকেই সম্পদ বােলা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে- পৃথিৱীত থকা বায়ু, পানী, সূৰ্যৰ ৰশ্মি মাটি, গছ-গছনি, খনিজ পদার্থ আদি যিবােৰ মানুহৰ বাবে লাগতিয়াল সেইবােৰই সম্পদ। 
      সম্পদৰ ধাৰণাটো ঠাইভেদে, সময়ভেদে আৰু সংস্কৃতিভেদে বেলেগ বেলেগ। আকৌ একেটা বস্তুৱেই এটা সময়ত সম্পদ হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ যদিও আন এটা সময়ত ই মূল্যহীন হৈ পৰে। কৃষকৰ কাৰণে সাৰুৱা সমতল ভূমি মূল্যৱান সম্পদ। কিন্তু বণিক সম্প্রদায়ৰ বাবে ই তেনেই মূল্যহীন। পানী কোনাে কোনাে অঞ্চলৰ কাৰণে অতি মূল্যবান সম্পদ আকৌ আন কিছুমান অঞ্চলৰ কাৰণে ই অভিশাপ স্বৰূপ। বতাহক মানুহে সম্পদ বুলি ভাবিবলৈ টান পায় কাৰণে ইয়াৰ অভাৱ নাই, আকৌ ধুমুহাক মানুহে ভয় কৰে। ডাঙৰ শিল্প প্রধান পৌৰ বসতি অঞ্চলত পৰিষ্কাৰ বায়ু পাবলৈ টান। তেনে ক্ষেত্ৰত পৰিষ্কাৰ বায়ু বিচাৰি যেতিয়া গাঁও অঞ্চললৈ যাব লগা হয়, তেতিয়া পৰিষ্কাৰ বায়ু হৈ পৰে সম্পদস্বৰূপ। গুৱাহাটীৰ দৰে ডাঙৰ নগৰতত পৰিষ্কাৰ পানীৰ যি অভাৱ ঘটিছে, ফলত পানী ইয়াত লাহে লাহে মূল্যৱান সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত হ'ব ধৰিছে। বাৰিষা প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাতে গুৱাহাটী নগৰৰ বহু ঠাই তাৎক্ষণিকভাৱে বুৰাই বানপানীৰ সৃষ্টি কৰে। তেতিয়া পানী সম্পদ নহৈ অপসম্পদ হিচাপে পৰিগণিত হয়।                                         
 সম্পদৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য এনেধৰণৰ -
প্রাকৃতিকঃ সম্পদ প্রাকৃতিকভাৱে পৃথিৱীত সদায় বর্তমান। পৃথিৱীৰ সম্পদৰাজি পৃথিৱীতে পৰি আছে নিযুত নিযুত বছৰ ধৰি। মানুহ বােলা প্রাণীটো পৃথিৱীলৈ আহিছে সৌ সিদিনাহে।
মানৱীয়ঃ মানুহ এটা প্রাকৃতিক সম্পদ। কিন্তু ইয়াৰ ঈশ্বৰ প্রদত্ত বুদ্ধি ইমান বেছি যে ই নিজাববীয়াকৈও প্রাকৃতিক সম্পদৰ পৰা নানা ধৰণৰ নতুন সম্পদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
উপকাৰিতাঃ  সম্পদৰ উপকাৰ কৰিব পৰা গুণ থাকিব লাগে। যদি কোনো বস্তুৱে মানুহৰ অপকাৰ কৰে, তেতিয়া তাক সম্পদ বুলি গণ্য কৰা নহয়।      কার্যকাৰিতাঃ কোনাে বস্তুৰ উপকাৰিতা থাকিলেই নহ'ব তাৰ কার্যকাৰিতাও থাকিব লাগিব। সৌৰশক্তিৰ উপকাৰিতা অনেক কিন্তু মানুহে তাক এতিয়াও ভালদৰে কামত লগাব পৰা নাই। কার্যকাৰিতাৰ অভাৱত ই অথলে গৈ আছে।
পৰিৱৰ্তনশীলতাঃ সম্পদক সলনি কৰি লৈ তাক অধিক ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি তুলিব পাৰি। খেতিৰ পৰা ধান। ই এবিধ সম্পদ। ধানৰ পৰা চাউল, চাউলৰ পৰা গুড়া, গুড়াৰ পৰা পিঠা। গতিকে ধান সম্পদৰ পৰিৱৰ্তনশীলতা গুণ আছে।
অভাৱঃ অভাৱহীন সম্পদ মূল্য নাথাকে আৰু সেইকাৰণে তাক সম্পদ যেনেই নালাগে। যেনে সূৰ্যৰ পােহৰ, বতাহ আদি।

  A   source  of  wealth,  revenue,  supply  or  support  essential  for  the  functioning  of  all  living  organisms   and  ecosystems  is   known  as  a resource.   In   other   words, things  that  satisfy  various   human  needs  are  known  as  resources.  It  is   defined  as  a   country’s   collective   means  of  support.  Natural  things   available  in  nature   like  air   water , sunrays ,  soil  plants,  minerals  fish,  found  on  the  earth  are  considered  as  resources   because  they   help  human  existence  on  earth  in  one  way  or  the  other.
According  to  a  famous  economist  Zimmermann,  the  main   characteristics /  properties  of a  resources are  :
(i)                   Utility  :   Resources  should  be  useful  to  man  in  one  way   or  the  other  .  it  should  satisfy  some  of  his  needs  required  for  his  living.
(ii)                Functionality   :  Every  resources  has  certain  functionality  ,  it  should  have  certain  specific   function  or  usefulness.  Thus,  each  resource   has  a  unique   usefulness  of  its   own.

         7.       ‘Resources  is  dynamic’  Explain  . [  ' সম্পদ পৰিৱৰ্তনশীল '-ব্যাখ্যা কৰা ৷ ]

Ans  :  সম্পদ পৰিৱৰ্তনশীল, অর্থাৎ সম্পদ সময়ে সময়ে পৰিৱৰ্তন হয় বা ভিন্ন ৰূপ লয়। বর্তমান কোনাে এটা সামগ্রী মানুহৰ বাবে অনুপযােগী বা অপ্রয়ােজন বুলি বিবেচিত হলে ভৱিষ্যতে সেই একেটা সামগ্ৰীয়েই মানৱ‌ কল্যাণত ব্যৱহৃত হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে মানুহে শক্তি উৎপাদনৰ বাবে কয়লা আৰু খনিজ তেলৰ ব্যৱহাৰ যেতিয়ালৈকে জনা নাছিল তেতিয়া কয়লাক সম্পদ বুলি গণ্য কৰা নাছিল। পাছলৈকে মানুহৰ জ্ঞানৰ প্ৰসাৰ আৰু বিজ্ঞান প্রযুক্তিৰ উন্নয়নৰ ফলত পৃথিৱীত থকা বহুত নিৰপেক্ষ সামগ্রী মানুহৰ সুপ্রচেষ্টাত সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে; অর্থাৎ কোনাে নিষ্ক্রিয় সামগ্রী বা প্ৰতিৰােধকে সময়ৰ গতিত আৰু মানুহৰ জ্ঞান প্রয়ােগৰ ফলত সম্পদলৈ‌ ৰূপান্তৰিত হ'ব পাৰে। আকৌ সম্প্রতি উপকাৰী বুলি গণ্য হােৱা কোনাে এটা সামগ্রী (বা সম্পদ) সময়ৰ গতিত নিষ্ক্রিয় সামগ্রীলৈ পৰিৱর্তিত হব পাৰে । সেয়ে সম্পদক পৰিৱৰ্তনশীল বুলি কোৱা হৈছে ।

 One  of  the  significant  features  of  a  resource   is  its  dynamic  aspect.   Sometimes, a  commodity  found  in  nature   may   not  be  useful  today,  but  during  a  later  period   of  time,  it  may  become  a   useful  item  and turn  into   a  resources . such  materials   are  called  neutral   stuff  e,g.  The  ocean  water   may  not  be  of  much  use  today, but  it  is  expected  that   this  water   may  have  substances  which  may  be  beneficial  to   mankind. In  the  same  way,  some  of  the  presently  useful  resources  may  become  useless  when  some  other  alternative   commodities  are  discovered .  mineral  oil  is  a  highly  useful  resource  today  and  without   it  the  economic   development  of  a   country   cannot  take  this  wonderful  resource  a  useless  one  in  the  near   future .  hence ,  the  utility   of  a  resource  is  temporary  and  can  change  with   time  .
The  commodities  that  are  harmful  to  man  are  called  resistance. e.g   the  floodwater  of  Damodar  river  caused  a  great  deal  of  harm  and  damage  to  human  life  and  property .  but  when  this  floodwater  was  controlled  by  suitable  check  dams,  the  water  became   a   highly  useful  resource  .  therefore,  in  this   context  we   can  say   that   resource  is   dynamic.

     8.       Briefly   discuss   about  the  necessities   of   resources   with  examples.[ সম্পদৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে উদাহৰণসহ চমুকৈ লিখা ৷ ]

  Ans  :   সম্পদ সকলাে জীৱকে প্রয়ােজন হয়। উদ্ভিদ সম্পদ হ'বলৈ ভাল জলবায়ু, সাৰুৱা মাটি, বৰষুণ, উত্তাপ আদিৰ যেনেকৈ প্রয়ােজন ঠিক তেনেকৈ জীৱ-জন্তু সম্পদৰ উন্নতি সাধিবলৈ প্রয়ােজন হয় উদ্ভিদ সম্পদ। মানুহক সম্পদ হিচাপে সৃষ্টিকর্তাই স্ৰজন কৰিছে যদিও তাৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নতিৰ কাৰণে প্রাকৃতিক সম্পদবােৰৰ প্রয়ােজন হয়। সম্পদ সৃষ্টি আৰু ব্যৱহাৰ কৰে। মানুহেই বেছি। আন জীৱবােৰে নিজে সম্পদ সৃষ্টি কৰি জীয়াই থাকে। সেয়েহে প্রাকৃতিক সম্পদৰ পৰিৱর্তন ঘটিলে আন জীৱবােৰে সেই ঠাই পৰিত্যাগ কৰিব লাগিব নতুবা মৃত্যুবৰণ কৰিব লাগিব।
          সম্পদৰ প্ৰয়ােজনীয়তা আটাইতকৈ বেছি মানুহৰ। সভ্যতাৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে মানুহৰ অর্থনৈতিক প্রয়ােজনবোেৰ বাঢ়ি আহিছে। আদিম অৱস্থাত মানুহৰ প্রয়ােজন এটাই আছিল আৰু সেইটো হ’ল খাদ্য সংগ্রহ। মানুহৰ সংখ্যা ইমানেই কম আছিল যে অকল সংগ্রাহক বৃত্তিৰে মানুহে খাদ্যবস্তু গােটাব পাৰিছিল।
সেই সময়ত মানুহে হয়তাে ঘৰ কেনেকৈ সাজিব লাগে বা কাপােৰ কেনেকৈ পিন্ধিব লাগে তাক নাজানিছিল।
     সভ্যতাৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে মানুহৰ প্রয়ােজন বাঢ়ি আহিবলৈ ধৰে। সময়ৰ সোঁতত মানুহে ঘৰ সাজি আশ্রয়স্থল বনাব পৰা হ'ল। গছৰ ছাল পৰিধানৰ সলনি কপাহৰ পৰা বস্ত্র তৈয়াৰ কৰি ল'ব পৰা হ'ল। সংগ্রাহক বৃত্তি এৰি খেতি বৃত্তি কৰিব পৰা হ’ল। উদ্যোগৰ সহায়ত নানা ধৰণৰ বস্তু তৈয়াৰ কৰি ল'ব পৰা হ'ল। গতিকে দিনে দিনে মানুহৰ প্রয়ােজনীয় সম্পদৰ পৰিমাণ আৰু প্ৰকাৰৰ বৃদ্ধি হৈ আহিছে বিভিন্ন ক্ষেত্রত।
      খাদ্য সম্পদ ও খাদ্য নহ'লে কোনাে জীৱই বৰ্তি থাকিব নােৱাৰে। সেইদৰে প্রাকৃতিক সম্পদ পানী, বায়ু, উত্তাপ, বৰষুণ, মাটি, উদ্ভিদ আদিৰ অবিহনে মানুহ থাকিব নােৱাৰে। গতিকে এইধৰণৰ সম্পদবােৰ মানুহৰ কাৰণে প্রয়ােজনীয়। মানুহে খাদ্য তৈয়াৰ কৰিব নােৱাৰে। মানুহৰ প্রয়ােজনীয় খাদ্য উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীয়েহে যােগান ধৰে। খাদ্যই মানুহক শক্তি দিয়ে। সেই শক্তি প্রয়ােগ কৰি মানুহে নানা ধৰণৰ কাম কৰে। কামৰ সহায়ত দেশৰ অর্থনৈতিক উন্নতি হয়।
 Resources  help   man  in  numerous   ways .  following   are  some  of   the  necessities  of   resources :
(i)                    Improve   living  condition  :   The   availability   of   resources  not   only   fulfils  the  primary   needs    of  man,   i.e  food,  clothing, and   shelter   but   also  satisfies    many  other   requirements. This   improves   the  overall   living   condition  or  standard  of  living  of  man  e,g  agricultural   products   like  rice,  wheat,  etc  serves  man  with  his  food  as  well  as  help  him  in  earning  his   livelihood.
(ii)                Socio-economic  development  :  No  country  can  ever  progress   without  adequate  resources.  Industry,  agriculture, commerce,  trade  etc  .require  resources  such  as  minerals,  agricultural   crops,  forest  products,  human  resources, etc   hence ,the  socio-economic  development of  a  country  is  greatly  dependent  on  the  availability   of  resources.
(iii)               Human  welfare  :  The  progress   of  human  society   is  directly  associated  with  resources  and  their  proper  utilisation.   Resources   satisfy   the  various  needs   of  man  required   for  his  living.

        9.       Write  in  brief  about  the  relationship   between  resource  and  man.[ সম্পদ  আৰু  মানুহৰ  মাজত থকা সম্পৰ্কৰ  বিষয়ে  চমুকৈ  লিখা ৷ ]

Ans   :
 সম্পদ আৰু মানুহৰ মাজত এক ঘনিষ্ঠ সম্পর্ক আছে। মানুহৰ মৌলিক প্রয়ােজনসমূহ সম্পদে পূৰণ কৰে। প্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ‌ মানুহে উপভােক্তা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু উৎপাদক হিচাপে কিছুমান নতুন নতুন সম্পদৰ সৃষ্টি কৰে। মানুহ সম্পদৰ সৈতে দুই প্রকাৰে জড়িত— সম্পদৰ উৎপাদক হিচাপে আৰু সম্পদৰ উপভােক্তা হিচাপে। প্রকৃতি পােৱা‌ অধিকাংশ সম্পদৰে ব্যৱহাৰিক দিশটো মানুহে নিজ প্রয়ােজনানুসাৰে দিয়ে লগতে প্ৰকৃতিত থকা সামগ্রীবােৰৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰীতা সম্পর্কীয় গুণবােৰ মানুহে নিজ জ্ঞানৰ জৰিয়তে উদঘাটন কৰে। মানুহৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে নতুন নতুন সম্পদ সৃষ্টি হৈছে। সম্পদৰ সুষ্টিকর্তা হিচাপে মানুহক মানৱ সম্পদ বুলি ধৰা হয়। এনেদৰে মানুহ আৰু সম্পদ ওতঃপ্রােতভাৱে জড়িত। 

 There   is  a  close  relationship   between  resource    and  man .  one  cannot  survive  or  develop   without   the  other.  Man  is  associated  with  resource   in   two   different  ways  : 
(i)                   As   a  producer    of    resource  :  Man   is  the  ultimate  producer  of  resource .  Although  many  of  the  resources  useful    to  man  are  provided  by  nature,  but  most  them  are   found  in  their  raw    form  or  not  in  a  useful  state . such   resources   are  transformed  by  man  according  to   his  requirement  into  more  consumable  forms.  Mineral   resources,  forest  resources, water  resources  ,  agricultural  resources   etc .  cannot  be  developed  without   the  active  support  of  man .  Hence,  man  is  the  prime  mover  of  all  resources  e.g  resources  produced   by  man  include  technology,  house,  roads,  industries ,  schools, officers,  vehicles.
(ii)                As   a   consumer  of  resource  :    Man  is  a  consumer   of  resource .  man   consumes  or  uses various   food  crops,  cloth,  mineral  oils  and    various  other  man-  made  commodities.  Man  cannot  live  a  normal  life  on  earth  without   the  use  of  essential  element  for  supporting  life  on earth .
Beside,  man  is  considered  as  a  resource  himself.  How  the  natural  resources  or   man-  made  resources  are  used  or  developed  by  man  depends  on  man  himself. Human  knowledge  and  its  extent  are  responsible  for  the  level  of  development  of  resources  even  the  dynamic  nature   of  a  resource  is  dependent  on  human  demand  and  development  of  new  technology  by man.

        10.    Briefly   discuss  about    the   relationship   between  resource   and   science -  technology. [ সম্পদ আৰু  বিজ্ঞান -প্ৰযুক্তিৰ মাজত থকা সম্পৰ্ক চমুকৈ  আলোচনা কৰা ৷ ] 

Ans  :
সম্পদ স্থায়ী আৰু চিৰকাল স্থিত, আনহাতে, বিজ্ঞান-প্রযুক্তি আধুনিক মানুহৰ সৃষ্টি। এই নতুন কলা-কৌশলবােৰ ম নুহৰ উদ্ভাৱনী শক্তিৰ পৰা সৃষ্টি হৈছে। বিজ্ঞান আৰু প্রযুক্তিয়ে সম্পদক অধিক প্রয়ােজনীয়, আকর্ষণীয়, উপযােগী কৰি তােলাত সহায় কৰিছে। বিজ্ঞান-প্রযুক্তিৰ প্ৰকৃততে
এটাই কাম সেইটো হ’ল সম্পদক অধিক মূল্যৱান কৰি তােলা সকলাে ফালৰপৰা। লগে লগে মানুহক অধিক আৰামপ্রিয় কুৰি এলেঙ্ক কৰি তােলা, প্রযুক্তিৰ ওপৰত অধিক নির্ভৰশীল হৈ পৰা কৰি তােলা হয়। একোটা প্রযুক্তি উদ্ভাৱন কৰিবলৈ কেইজনমান মানুহে জীৱনজোৰা সাধনা কৰিবলগীয়া হয়। ইয়াৰ ফল কিন্তু উপভােগ কৰে শত-সহস্র এলেহুৱাই। পৰিৱহণৰ ক্ষেত্ৰত
ভাপ ইঞ্জিন আৱিষ্কাৰকজন বা আন আন আৱিষ্কাৰকসকল একো একোটা সম্পদ— মানৱ সম্পদ। এনে ধৰণৰ মানৱ সম্পদববাৰে উদ্ভাৱন কৰে নতুন নতুন প্রযুক্তি। নতুন প্রযুক্তিবােৰে সম্পদক মানুহৰ অধিক কামত অহা কৰি
তােলে। খেতি নােহােৱা শুকান অঞ্চল এটাত নতুন প্রযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি পানী যােগান ব্যৱস্থাৰে শস্য-শ্যামলা কৰি তুলিব পাৰি। নতুন প্রযুক্তি সহায়ত অলপ ঠাইত মেঘৰ সৃষ্টি কৰি বৰষুণ দিয়াব পৰা ব্যৱস্থাও হ'ব ধৰিছে। সােতৰওঠৰ শতিকাত ইউৰােপীয়সকল ভাৰতলৈ আহোঁতে সময় লাগিছিল ছমাহত প্রযুক্তি প্রয়ােগ কৰি ছুৱেজ খাল খন্দা হ’ল, ফলত সময়ৰ প্রয়ােজন ছমাহৰ ইত তিনিমাহ হ’ল। আজি আকাশীযানেৰে ভ্ৰমণ কৰিলে মাত্র হয়তাে দহ ঘন্টাৰ প্রয়ােজন হ’ব। বর্তমান সময়ত প্ৰকাণ্ড ঘৰবােৰ বা অট্টালিকাবােৰ সাজিবলৈ অধিক সময় নালাগে।
   এনে কার্যত নতুন প্রযুক্তিবােৰ ব্যৱহাৰ কৰি খুব কম সময়তে খুব কম শাৰীৰিক শক্তি প্রয়ােগ কৰি সকলােবােৰ কার্য নিয়াৰিকৈ কৰিব পাৰি। ৰাস্তা বনাওঁতে, দলং নিৰ্মাণ কৰোঁতে নতুন প্রযুক্তি কামত লগায়, কম সময়তে অধিক মজবুতকৈ কামবােৰ কৰিব পাৰি বা নতুন সম্পদ এবিধ তৈয়াৰ কৰি
ল'ব পাৰি।                                    
     গতিকে বিজ্ঞান আৰু প্রযুক্তিয়ে সম্পদৰ ওপৰত অধিক প্রভাৱ বিস্তাৰ‌ কৰিছে। আনকি বহুত বস্তু যিবােৰ এটা সময়ত এনেয়ে অ'ত-ত'ত পৰি আছিল, নতুন প্রযুক্তি প্রয়ােগ হােৱাৰ ফলত সেইবােৰাে অতি পৰিছে। মানুহে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত মহাসাগৰৰ তলি, মহাকাশ আদি । ভ্ৰমিব পৰা হৈছে। পৃথিৱীৰ উপগ্রহ চন্দ্ৰত অৱতৰণ কৰিব পাৰিছে, তাৰ শিল সংগ্ৰহ কৰি পৃথিৱীৰ শিলৰ লগত তুলনা কৰিব পৰা হৈছে। চন্দ্রপৃষ্ঠৰ পৰা হয়তাে অনতি পলমে মূল্যৱান খনিজ সম্পদো আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব।

 Resource  and  science  -  technology   are  closely  associated   with   each  other.  The   interrelationship  between   the   two  can  be  understood  from   the   following   points  :
(i)                   Discovery    of    resources   :   Science   has   enabled   man  to   discover   almost   all   the   resources .many   of  the  mineral   resources   that   we   use   today   may   have   remained   buried   deep  within   the   earth ,  had   they   not  been  extracted    by   using  modern  scientific technology.
(ii)                Transformation   of  neutral   stuff :   Due   to   the   development  of  science   and technology ,    many   of  the   neutral   stuff  and  resistance  found  on  the  earth   are   getting  transformed   into  resource,  through   the  application  of  human   skills   and  efforts.
(iii)               Better   utilisation  of  resources   :   Science  and   technology  has   facilitated  better   utilisation   of  existing   resources.  New   uses  of  many   of  the  existing  resources   are  discovered  by  scientist  and  researchers,  thereby   making  the  existing  resources   more  useful   and    beneficial  to man.

            11.   Write  about  classification   of  resources   with   examples. [ উদাহৰণসহ সম্পদৰ  শ্ৰেণীবিভাজন সম্পৰ্কে লিখা ৷  ]

Ans  : 
সৃষ্টি প্রক্রিয়া অনুসৰি সম্পদক প্ৰধানকৈ তিনিটা শ্ৰেণীত বিভক্ত কৰা হয়। সেইবােৰ হৈছে– প্রাকৃতিক সম্পদ, মানৱ সৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদ। আকৌ, সম্পদসমূহক জৈৱিক সম্পদ আৰু অজৈৱিক সম্পদ; নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু ব্যক্তিগত, জাতীয় আৰু আন্তর্জাতিক সম্পদ হিচাপেও ভাগ কৰিব পাৰি। গঠন অনুসৰি সম্পদক জৈৱিক সম্পদ আৰু অজৈৱিক সম্পদ হিচাপে
ভাগ কৰা হয়। উপলভ্যতা বা স্থায়ীত্ব অনুসৰি সম্পদক নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰূপে ভাগ কৰা হয়। আকৌ মালিকীস্বত্বৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পদক ব্যক্তিগত সম্পদ, জাতীয় সম্পদ আৰু আন্তর্জাতিক সম্পদ হিচাপে ভাগ কৰা হয়।
    প্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ বিভিন্ন ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। যদিও, কিছুমান সম্পদ বিভাজনৰ তালিকাত ওপৰা-উপৰিকৈ থাকে। উদাহৰণস্বৰূপে উদ্ভিদ এটা প্রাকৃতিক সম্পদ হােৱাৰ লগতে ই এটা জৈৱিক সম্পদ, নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু লগতে এটা ব্যক্তিগত বা জাতীয় সম্পদ বুলিও ধৰিব পাৰি।
এনেদৰে সৃষ্টি প্রক্রিয়া, গঠন, উপলভ্যতা আৰু মালিকীস্বত্ব অনুসৰি সম্পদ বিভিন্ন ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।


           
The    classification   of    resources  can   be  explained   on  the   basis   of  :
[A]  Origin :
            (i)    Natural   resources  :   The    resources   which   after   natural   formation   remain   distributed   on  earth   are called   natural   resources  e.g  water   ,air  ,sunlight ,land,  minerals, soil   plants ,animals  ,rivers, etc.
             (ii)  Man  -  made  resources  :   The   various  commodities produced  from  natural   resources   using  modern  science  and  technology  by  man  are  called  man- made resources.   E.g  paper   from   bamboo,  cloth             from   cotton , synthetic  cloth  ,  synthetic  rubber,  medicines  ,  fertilisers  etc
(iii)               Human    resources   :   The   population   of   a country   which  is  capable  of  making  use   of  the  resources  efficiently   and   productively   are   known   as  human  resources .  the  most   important  resource   of  a  country   is  its   human  resource.
 [B]  Physical     structure   or  composition  :
        (i)   Biotic  resources  :  The  resources   which   have  life  are  called  biotic  resources. E.g plants , animals,  fishes, crops, etc.
       (ii)  Abiotic   resources  :  The   resources   which   do  not  have  life  are  called   abiotic   resources. E.g soil, rock,  water , air,  minerals,sand, etc.
[C] Availability  or  renewability   or  durability  :
    (i)   Renewable   resource  :   The   resources   which    do  not   get   depleted   on  use  and  can  be  used   again  and  again  through   the  process   of  regeneration   are  called   renewable    resources  e.g  sunshine,  water  ,sand.
   (ii)   Non -  renewable   resources   :   The  resources   which   get   depleted    on  use  and  cannot  be  regenerated   after   use   are  called  non – renewable   resources  e.g. coal, mineral   oil,  natural  gas.
[D] Ownership  :  
                (i)    Individual  or  personal   resources  :   The  things   in   possession  of  a  person  or  an  individual   are  called   individual   resources,  e.g  land , household  items, personal  attributes  such  as  good   character, education,  skills,
               (ii)   National  resource  :   The  resource  under  the  responsibility   or  possession   of  a  country   are  called   national resources  e.g  transport  network   land ,  rivers,  minerals,  animals  of  the  forests,  agricultural  crops, various  manufactured   goods ,people,
(iii)International    resources  :   The   national   resources    belonging   to   different    countries   which    are   under   the   possession   of  the  whole   world  are  called   international  resources  e.g  oceans,  seas,  atmosphere,  forest.
[E]   Distribution  :  
           (i)  Ubiquitous  resources  :   The  resources  that   are  found  all   over   the  world  are  called   ubiquitous    resources  e.g  sunshine, heat, Air , space,  sky.
          (ii)    Localised   resources  :   The   resources  which   are  found   only   in  certain   parts  of  the world  are  known  as  localised   resources  e.g   minerals  such  as  iron  ore  petroleum ,  uranium,  coal.

12.What   is  meant   by  natural   resource  ?   write   briefly   with   examples. [ প্ৰাকৃতিক  সম্পদ বুলিলে  কি বুজায় ? উদাহৰণসহ চমুকৈ লিখা ৷ ] 

Ans  :   মানৱসৃষ্ট সম্পদক বাদ দি পৃথিৱীত থকা আটাইবােৰ সম্পদেই প্রাকৃতিক সম্পদ বােলে। গতিকে যিবােৰ সম্পদ প্ৰাকৃতিকভাৱে সৃষ্ট সেইবােৰেই প্রাকৃতিক সম্পদ। ইয়াৰ ভিতৰত মানুহাে পৰ, কাৰণ মানুহকে প্রকৃতিয়ে সৃষ্টি কৰে।           গতিকে প্রধান প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ জৈৱিক বা অজৈৱিক ভাগত সােমাব। অজৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ হ'ল-- বায়ু, পানী, মাটি, উত্তাপ, বৰষুণ, নদ-নদী, পর্বতমালভূমি, হ্রদ, সাগৰ-মহাসাগৰ, ভূগৰ্ভত পােৱা বা থকা খনিজাত দ্রব্যবােৰ, সাগৰ-মহাসাগৰৰ তলিত থকা খনিজাত আৰু অখনিজাত (লােণ, মণি, মুকুতা) দ্রব্যবােৰ আদি। এই ধৰণৰ প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ নানা ৰূপত থাকে যেনে, গােটা, জুলীয়া, গেছীয় আদি।
      জৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ হ’ল মানুহ অর্থাৎ মানুহৰ বুদ্ধিবৃত্তি, উদ্ভাবনী শক্তি আদি, সকলাে প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ আৰু সকলাে প্ৰকাৰৰ জীৱজন্তু আদি। অজৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদ জৈৱিক দেহ সৃষ্টিকাৰী অজৈৱিক সম্পদসমূহ হ'ল- মাটি, পানী, বায়ু, উত্তাপ আৰু আকাশ।     
মাটিঃ মাটি শব্দটোৱে গােটেই স্থলমণ্ডলকে বুজায়। গতিকে ই সামৰি লয় সাৰুৱা সমতল ভূমি, মালভূমি, পর্বত-পাহাৰ, নদ-নদী আদি সকলাে ।
   মাটি নহ'লে মানুহ থাকিব নােৱাৰে। কাৰণ মাটিৰ পৰা শস্য উৎপাদন কৰা হয়। শস্যৰ পৰা খাদ্য আৰু বৰ যােগান ধৰা । সৰু মহলে। চন্দ্ৰত পানী নথকাৰ কাৰণে তাত কোনাে জৱি নাই। আমাকে পা পানি। "জীৱ-জন্তুৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। গছ-গছনি অর্থাৎ উদ্ভিদ অঞ্চলৰৰ সৃষ্টি নহয়। উদ্ভিদ বা অৰণ্য নাথাকিলে বনৰীয়া জীৱ-জন্তু, চৰাই-চিৰিকটি আদি জৈবিক সম্পদে থাকিব নােৱাৰিব।
পানীঃ পানী নহ'লে কোনাে জীবই বৰ্তি থাকিব নােৱাৰে। পৃথিৱীৰ উপগ্রহ নহ'ব ই পৰিষ্কাৰাে হ’ব লাগিব। কাৰণ মহাসাগৰৰ পানী গুণীয়া হােৱা কাৰণে ই মানুহ বা উদ্ভিদৰ কোনাে কামত নাহে। মহাসাগৰৰ পানী প্রথমে পৰিষ্কাৰ কৰি লৈহে তাক ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। খােৱাত সহায় নকৰিলেও মহাসাগৰৰ জল পৰিবহনত যথেষ্ট সহায় কৰে।
বায়ুঃ পানীৰ নিচিনাকৈ বায়ু নাথাকিলেও কোনাে প্রাণী জীয়াই থাকিব নােৱাৰে। ইয়াে এবিধ অতি প্রয়ােজনীয় প্রাকৃতিক সম্পদ। ইয়াক পর্যাপ্ত পৰিমাণে পােৱা যায় যদিও বর্তমান সময়ত কোনাে কোনাে নগৰীয়া অঞ্চলত পৰিষ্কাৰ বায়ু পাবলৈ টান হৈ আহিছে। ইয়াৰ কাৰণ হ'ল প্ৰদূষণ।
উত্তপঃ উত্তাপ নাথাকিলে কোনাে জীৱ বৰ্তি থাকিব নােৱাৰে উত্তৰ মুখ্য উৎস হ’ল সূর্য বা সৌৰশক্তি। পৃথিৱীৰ পৰা যথেষ্ট দূৰত থাকিও সূর্যই পৃথিৱীত প্রয়ােজনীয় তাপ বিলাই জীৱজগত বৰ্তি থকাত সহায় কৰিছে সূর্য তাপ সম্পদ পৃথিৱীৰ সকলাে ঠাইতে সমান নহয়। এইবিধ সম্পদ পৃথিৱীৰ কোনাে ঠাইতে বেছিকৈ পৰে আৰু কোনাে ঠাইত একেবাৰে কমকৈ পৰে। ত সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে ৰাতিও লাইট জ্বলাব পৰা হৈছে আনি ইয়াৰ সহায়ত মটৰ গাড়ীও চলাব পৰা হৈছে।
জৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদঃউদ্ভিদবােৰ আৰু প্রাণীবােৰ হ’ল জৈবিক প্রাকৃতিক সম্পদ। এই সম্পদৰবাৰাে প্ৰকৃতিয়ে মানুহতকৈ আগতে সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল মানুহ। মানুহ নামৰ প্রাকৃতিক জীৱটো সম্পূৰ্ণৰূপে আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মানুহ থাকিবলৈ হ'লে, উদ্ভিদ আৰু বাণী থাকিবই লাগিব। মানুহক প্রয়ােজনীয় প্ৰায়বােৰ সম্পদেই উদ্ভিদ আৰু

 Natural   resources  are   those   resources   which  after   natural  formation   remain  distributed   on   the  earth.  These  can  be  in   sold,  liquid  or   gaseous states,  and  in  metallic   or  non  -  metallic   from.  Many   natural  resources are   used   as  they   are  available,  while  others  are  used   as  raw   materials   for  different  industries .   Examples  of  natural  resources   are  air , water ,   sunlight, land ,  minerals, natural  gas,  plants, animals, rivers, oceans.

    13.   What   is   man -  made  resource  ?   write  in  brief   about  its  use  with   examples.[ মানৱ-সৃষ্ট  সম্পদ কি ? উদাহৰণসহ ইয়াৰ  ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা ৷  ]

    Ans :  মানৱসৃষ্ট সম্পদ হৈছে মানুহৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে সৃষ্টি হােৱা সম্পদ। যিবােৰ সম্পদ মানুহে নিজ জ্ঞান, বুদ্ধি, কৌশল আদি প্রয়ােগ কৰি সৃষ্টি কৰে সেই সম্পদবােৰকেই মানৱসৃষ্ট সম্পদ বুলি ক'ব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে প্ৰকৃতিত পােৱা বাঁহৰ পৰা মানুহৰ প্ৰচেষ্টাত কাগজলৈ‌ পৰিৱর্তিত হয়, একেদৰে কপাহৰ পৰা কাপােৰ তৈয়াৰী হয়, খনিজ তেলৰ পৰা নানা ধৰণৰ ৰং, নেপথা, কৃত্রিম কাপােৰ, ৰাসায়নিক সাৰ, কীটনাশক দ্রব্য, চাবােন, প্লাষ্টিক, কৃত্রিম ৰবৰ, মমবাতি আদি বিভিন্ন দ্রব্য তৈয়াৰ হয়। অর্থাৎ প্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ মানুহে নিজ প্রয়ােজন তথা চাহিদা অনুসৰি বিভিন্ন প্রযুক্তিৰ জৰিয়তে ৰূপান্তৰ কৰে আৰু মানুহৰ বিভিন্ন ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি তােলে। বাঁহৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা কাগজ বিভিন্ন লিখা-পঢ়া‌ কামৰ লগতে কিতাপ ছপপাৱা, বাতৰি কাকত ছপােৱা আদি কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। একেদৰে কপাহৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা কাপােৰে মানুহৰ নানা প্রয়ােজন পূৰণ কৰে। খনিজ তেলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা সামগ্রীবােৰ প্রত্যেকৰে সুকীয়া সুকীয়া ব্যৱহাৰ আছে। প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ মানুহৰ কাৰ্যদক্ষতা, শিক্ষা তথা জ্ঞান, প্রযুক্তি আৰু আগ্রহ তথা প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে বিভিন্ন সম্পদলৈ পান্তৰিত হয় আৰু এই সম্পদবােৰ মানুহে প্রয়ােজন অনুসাৰে বিভিন্ন কামত‌ ব্যৱহাৰ কৰে। অর্থাৎ মানৱসৃষ্ট সম্পদবােৰ মানুহে নিজৰ প্রয়ােজন অনুসাৰে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু সেই মতে সৃষ্টি কৰে।

 Man  -made  resources  are  those  resources  which   are  made  from  natural  resources  with  the  application   of  human  effort . the  resources   are  made  by  man  by  converting   natural   resources    are  making   of  paper  from  bamboo ;  cloth  from  cotton ; food  items, medicines ,wooden furniture  and  houses  from  plants;  metals  from  ores;

14.  What   are  the  differences  between  renewable  and   non -  renewable  resources  ?  Discuss  briefly  with    examples. [ নবীকৰণযোগ্য আৰু অনবীকৰণযোগ্য সম্পদৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি কি ? উদাহৰণসহ চমুকৈ আলোচনা কৰা ৷  ]

Ans  :  যিবােৰ সম্পদ অনবৰত ব্যৱহাৰ কৰি থকাৰ পিছতো নৱীকৰণ বা পুনঃপূর্ণীকৃত প্রক্রিয়াৰে কেতিয়াও একেবাৰে নিঃশেষ হৈ নােযােৱাকৈ ৰাখিব‌ পাৰি, তেনে সম্পদবােৰক নবীকৰণযােগ্য বা পুনঃপূর্ণীকৃত বা বােলা হয় । অর্থাৎ সূৰ্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী,‌ গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, মানুহ, শস্য আদি নবীকৰণযােগ্য সম্পদ। আনহাতে, যিবােৰ সম্পদ ব্যৱহাৰৰ পিছত নবীকৰণ বা পুনঃসৃষ্টি কৰিব নােৱাৰি আৰু একেবাৰে নিঃশেষ হৈ যায়, তেনে সম্পদবােৰক অনবীণযােগ্য বা ক্ষয়শীল ৰা
পুনঃসৃষ্টিহীন সম্পদ বােলে । উদাহৰণস্বৰূপে, কয়লা, খনিজ তেল, খনিজ পদার্থ (যেনে- তাম, সােণ, চুণশিল, লাে, ৰূপ আদি), প্রাকৃতিক গেছ আদি অনবীকৰণযােগ্য সম্পদ।
এনেকুৱা ধৰণৰ পৃথিৱীৰ বুকুত সঞ্চিত হৈ থকা এনেবােৰ সম্পদ এবাৰ খান্দি উলিয়াই ব্যৱহাৰ কৰিলে ই চিৰকাললৈ শেষ হৈ যাব। উদাহৰণ হিচাপে কয়লাৰ বিষয়ে আলােচনা কৰা হওক। এটা সময়ত মানুহে কয়লা ক'ত পায় তাকেই নাজানিছিল; কয়লাৰ ব্যৱহাৰতাে দূৰৰে কথা। কয়লা পৃথিৱীৰ গৰ্ভত পােৱা এবিধ খনিজ পদার্থ। নিযুত নিযুত বছৰৰ পিছত, উদ্ভিদ পৰা কয়লাৰ সৃষ্টি হৈছে, ভূগৰ্ভৰ তলত। কয়লাবােৰ পৃথিৱীৰ বিভিন্ন বয়সত সৃষ্টি হােৱা। শেষ সময়ত সৃষ্টি হােৱা কয়লাবােৰক টার্চিয়াৰি যুগৰ কয়লা বােলে। গুণৰ ফালৰ পৰা এইবােৰ নিকৃষ্ট মানৰ। ইউৰােপত উত্থান হােৱা শিল্প বিপ্লৱৰ সময়ৰ পৰা মানুহে কয়লাৰ ব্যৱহাৰ শিকিলে। ভাপ ইঞ্জিন আৰু অন্যান্য যন্ত্রপাতিবােৰ আৱিষ্কাৰ হােৱাৰ লগে লগে সেইবােৰ চলাবলৈ প্রয়ােজন হৈ পৰিল শক্তিৰ। শক্তিৰ উৎস হ’ল কয়লা। পৰিবহনৰ ক্ষেত্ৰত অতি প্রয়ােজনীয় সম্পদ হৈ পৰিল কয়লা। উত্তাপ পাবলৈ আৰু ৰন্ধাবঢ়া কার্যতাে কয়লা ব্যৱহাৰ হ'ব ধৰিলে। ভাপ ইঞ্জিনবােৰ কয়লাৰে চলােৱা হয়। উদ্যোগবােৰ কয়লাৰে চলিবলৈ ধৰিলে। কয়লাৰ পৰা বিজুলী উৎপাদন কৰিব পৰা হ'ল। গতিকে কয়লাৰ ব্যৱহাৰ আৰু মূল্য দিনে দিনে বাঢ়িবলৈ ধৰিলে।
    এতিয়া কথা হ’ল কয়লাৰ ভঁৰাল সীমিত। যি পৰিমাণৰ কয়লা এই পর্যন্ত মানুহে খান্দি উলিয়াই ব্যৱহাৰ কৰিলে, সেইখিনি চিৰকাললৈ গুচি গ'ল। কয়লা আৰু কোনাে ঠাইত নতুনকৈ পৃথিৱীৰ বুকুত তৈয়াৰ হৈ থকা নাই। খৰচ হােৱা কয়লাখিনি পুনৰ পাব পৰাৰ কোনাে উপায় নাই। সেই কাৰণে এনে ধৰণৰ সম্পদবােৰ জধে-মধে খৰচ কৰিব নালাগে আৰু এনেকুৱা সম্পদকে অনবীকৰণযােগ্য সম্পদ বােলে।


 The   differences   between  renewable  and  non -  renewable  resources  are  :
           Renewable resource
         Non  -  renewable   resource
Resources  which  can  be  regenerated   or  renewed   after  use.
Resources   which  cannot   be regenerated  or  renewed  after  use.
Do  not  get   exhausted  after  use   or  can be  regenerated.
Gradually   get  exhausted   and  cannot  be  regenerated.
Air, sunshine, water ,  crops,
Coal,  oil ,natural  gas ,various  types  of  minerals

15.  What   is  meant   by   ‘conservation  of  resources’ ?  what  is  its  necessity ?[সম্পদ  সংৰক্ষণ বুলিলে কি বুজায় ? ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি ?  ]

Ans  :  সাধাৰণতে কোনাে ধৰণৰ বিনাশ আৰু অপব্যৱহাৰ নােহােৱাকৈ সম্পদৰ সম্ভাৱ্য পূর্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য তথা ধাৰণাকে সম্পদ সংৰক্ষণ বােলা হয়। অর্থাৎ সম্পদ সংৰক্ষণৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল আমি প্রকৃতিৰপৰা আমাৰ প্রয়ােজনীয় সম্পদবােৰ এনেদৰে আহৰণ কৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে যাতে ইয়াৰ দ্বাৰা আমি সকলােৱে বহু সময় ধৰি উপকৃত হওঁ
   সম্পদ সংৰক্ষণৰ প্রয়ােজনীয়তা কি এইটো এটা ডাঙৰ প্রশ্ন। সকলাে সম্পদৰ ক্ষেত্ৰত সংৰক্ষণৰ প্রশ্ন নাহে যেনে– বতাহ, সূৰ্যৰ তাপ আৰু পােহৰ। সেই কাৰণে এনে সম্পদক অফুৰন্ত সম্পদ বােলে। আন কিছুমান সম্পদ অতি দৰকাৰী কিন্তু তাৰ পৰিমাণ খুব কম। এইবােৰক মানুহৰ কাৰণে প্রকৃতিয়াে জমা কৰি থৈছে। কিন্তু এই জমা সীমিত। যেনে কয়লা, খনিজ তেল, প্রাকৃতিক গেছ, লােৰ আকৰ আদি এইবােৰৰ অবিহনে বর্তমান সভ্যতা কোঙা হৈ পৰিব। এনে সম্পদবােৰ যিহেতু এবাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে শেষ হৈ যায় আৰু আনফালে ব্যৱহাৰ নকৰিলেও নহয়, তেনে ক্ষেত্ৰত সংৰক্ষণৰ প্রয়ােজন হৈ পৰে। সংৰক্ষণৰ অৰ্থ হ'ল অলপাে পেলনী নােযােৱাকৈ পাৰ্যমানে সাচি ৰাখি খৰচ কৰা যাতে ইয়াক বহুদিনলৈ ব্যৱহাৰ কৰি থাকিব পাৰি। 
     জনসংখ্যা দ্রুত হাৰত বৃদ্ধি হােৱাটোৱে সম্পদৰ ওপৰত চাপৰ সৃষ্টি কৰিছে। বিশেষকৈ ভাৰতৰ দৰে দেশবােৰত। আনহাতে, উন্নতিৰ মান বৃদ্ধি পােৱাৰ ফলত ধনী দেশৰ মানুহে অধিক পৰিমাণে সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰে। এই দুয়ােটাই সম্পদ সংৰক্ষণৰ পৰিপন্থী। এইবােৰ কাৰ্যই সম্পদ সংৰক্ষণক অতি প্রয়ােজনীয়। কৰি তুলিছে।

 Conservation  of  resources  is  the  process   of  preservation  and  judicious  use  of  resources  to  achieve  maximum  utility,  avoid   wasteful  consumption   and   misuse.
Following  are  the  reasons  leading  to   the  necessity  of  conservation  of  resources  :
(i)                   Limited   resources :  Resources   provided   by   nature  are  unevenly   distributed  and their  supply   is  also  limited.  There  is not   a  single    country   which   has   all  the  resources .this   calls  for  conservation   and  proper  utilisation  of  resources  that   a   country   has.   many    of the  resources  that   man  uses  today  are  non -  renewable  or  exhaustible  resources.
(ii)                Rising    population  :  With  the  rapid  expansion  of  population ,   the demand  for  various  resources is  also    rising.  Increased  population  is  depleting  the  existing  resources   rapidly.  Although  the  countries  such  as  the  USA ,Canada ,  Japan,  Germany, England,  are  not  thickly  populated   the  use   of  natural  resources is  very   high  in  these   countries  due  to  their   economic   advancement . Even  in  the  developing  countries  like  India  and  China,
(iii)               Protection   of  endangered species  :   As  a  result   of  improper  use   of various  resources   and  environmental  pollution , many   species  of  plants  and  animals are  becoming  endangered   and  extinct . the  total   population  of  animals  like  tiger,  elephant ,  lion, rhino, etc  is  decreasing  rapidly   due  to  environmental   degradation   and  destruction  of  their  habitat.  Many  of  the  valuable  plant   species  of Assam  such    as   Sarpagandha , Chalmugra ,  Kalmegh, Arjun,  are  on  the  verge   of  becoming  extinct.  Similarly,  animals  such  as  golden  langur,  hoolock  gibbon,wild  buffalo  are  also   becoming  endangered   species.
(iv)              Avoid  pollution   :   The  extraction  and  processing  of  resources  often  lead   to  environmental   pollution. The  use  of  chemicals, fertilisers,  pesticides,  vehicles, etc   and  the  increased   use   of  mineral   resources  such   as   oil, coal, natural  gas, etc.  Causes  a   great   deal    of  environmental    pollution, which  in   turn   leads   to   health   hazards.  Therefore,  there  has   to  be  a  planned   use  of  resources  minimising  their  harmful  effects.

16.  Write  in  brief  about  the  methods  of  resource   conservation. [ সম্পদ  সংৰক্ষণ পদ্ধতি সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা ৷ ]

Ans :    সম্পদ সংৰক্ষণ অতি জৰুৰী হৈ পৰিছে বর্তমান সময়ত। কিন্তু সম্পদ সংৰক্ষণ কৰা যায় কেনেকৈ। তলত ইয়াৰ উপায়বােৰ দিয়া হ'ল।
(ক) প্রােনপ্রথমে কোনবােৰ সম্পদ সংৰক্ষণ কৰাটো জৰুৰী হৈ পৰিছে তাক চিনাক্ত কৰি উলিয়াব লাগে।
(খ) যিবােৰ সম্পদ সােনকালে শেষ হােৱাৰ পথত আগবাঢ়িছে সেইবােৰৰ বিকল্প ব্যৱস্থাৰ অনুসন্ধান শীঘ্ৰে আৰম্ভ কৰিব লাগে।
(গ) তেনে সম্পদবােৰৰ পেলনীয় অংশক পুনৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী‌ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা যেনে পেলনীয়া লােৰ পৰা পুনৰ লাে তৈয়াৰ কৰা
পেলনীয়া প্লাষ্টিকৰ পৰা পুনৰ নতুন প্লাষ্টিক তৈয়াৰ কৰিব পাৰি।
(ঘ) অভিযােজন বা নৱপ্রচলন বা নতুন কৌশল প্রয়ােগৰ ব্যৱস্থা কৰা।
উদাহৰণস্বৰূপে মটৰ-গাড়ীৰ ইঞ্জিনবােৰৰ কাৰ্যদক্ষতা বৃদ্ধি। নতুন বান্ধবােৰ বিজুলী কমকৈ পৰে।
(ঙ)সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰা মানুহবােৰৰ মিতব্যয়িতাৰ গুণ থকা দৰকাৰ । তেওঁলােক সম্পদ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সচেতন হােৱা দৰকাৰ। সেইকাৰণে নাগৰিকৰ সচেতনতা বৃদ্ধিৰ কাৰণে ব্যৱস্থা হাতত ল'ব লাগে।
(চ) সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আইন প্রস্তুত কৰি তাক সঠিকভাৱে প্ৰয়ােগ কৰিব লাগে। প্রয়ােগৰ দিশটো অধিক গুৰুত্বপূর্ণ।
(ছ) সম্পদসমূহৰ প্রকৃত তথ্য আগতীয়াকৈ জনা ভাল। যেনে খনিজ তেলৰ মুঠ ভঁৰালৰ পৰিমাণ, বছৰি হােৱা খৰচৰ পৰিমাণ কিমান বছৰ চলিব পৰা যাব ইত্যাদি কথাবােৰ জনা উচিত।
(জ) নাটনি হােৱা সম্পদবােৰৰ খৰচ যিমান পাৰি সিমান কমাব লাগে।‌ প্রয়ােজন হলে কোটা বা ৰেচনিং পদ্ধতি অৱলম্বন কৰিব লাগে।‌‌ বাৰ লগত জড়িত সংস্থা আৰু সেইবােৰৰ ভূমিকা

The  various  methods  of  resource   conservation  are  : 
(i)                   Discovery   of  alternative  resources  :  One  of  the  ways   to  avoid  the  overuse  of  resources   is  to  find  out the  alternate  resources  having similar  qualities  or  features. This  requires  an extensive  study   and  research   e.g  use   of  synthetic  fibre  in   place  of  cotton  electric  power   in  place  of  petrol   or  diesel  in  vehicles  etc.  Moreover,  solar  energy ,  hydroelectricity, biogas   etc.  Should  be  used   instead  of  coal,  oil ,  minerals etc  to  reduce   the  overuse   of  non – renewable  resources .
(ii)                Recycling  :  The  use   of  raw   - materials   can  be  reduced   by   reusing   the  usable  disposed  garbages    through  the  process   of  recycling  e.g  recycling  of  used  water  or  paper  etc.
(iii)               Innovation  :  With   the  help   of  necessary  study  and  research,  many   innovative  methods  can  be  applied  to  make  better   and  effective  use  of  available  resources . this  helps  in   reducing  the  misuse  of  raw  materials  and  enhances  resource   production  e.g  chemical  fertilisers  can  be  replaced  by  organic  fertilisers.
(iv)              Waste  control :      If   the  wastes  are  properly   collected   and  scientifically   treated, a   lot  of   new  products   can  be  obtained.  E.g  the  waste   from   factories  and  city   drains  can  be  treated   and  converted  into   clean  water   again  by  using  certain   scientific    methods. 
(v)                Spread   of  knowledge   regarding  conservation  :   A  great   deal  of  conservation   can  take place  if  the  public  is  made  aware  of  the  need  for  conserving   the  vital  resources  of  a  country   through   public   awareness   campaigns,  seminars,  public  involved    management  of resources  etc.
(vi)              Enforcement  of  conservation   related  acts  :  For  the  proper  conservation  of  resources,  there  should  be   proper  laws  to   ban  their  misuse .  the  government   must   make  sure  that   the acts  are  strictly  implemented  and   stringent  actions are  taken  against   those   who   break   such  laws .
(vii)             Proper  Assessment  of   resource  reserve  :  Proper   assessment  of  resources   is  essential   for  the  development  of  any  nation .Once  the  authorities   know  the    extent  of  availability   of     the  resources  they   can  stringently   plan  the  use  of  such  available  resources.
(viii)           Assessment  of  future  resource   requirement  :   It  is  not   only  important   to  calculate  the  extent  of  the  availability   of the  resources ,  but  it  is  equally  important  to  estimate  the  future   requirement   of  such   resources,  so   that   a  proper  planned  use  of  resources  can  be  undertaken.

            17.   Write  in  brief   about  the  organisations  associated   with   resource  conservation   and   their   role . [ সম্পদ সংৰক্ষণৰ লগত জড়িত সংস্থা আৰু সেইবোৰৰ  ভূমিকা সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা ৷ ]

                   Ans : 
সমগ্র বিশ্বজুৰি দেখা দিয়া দ্রুত জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু প্রাকৃতিক পৰিৱেশৰ সমস্যা তথা বহু প্রাকৃতিক সম্পদ নিঃশেষ হ’বলৈ ধৰা পৰিস্থিতিৰ প্রতি লক্ষ্য ৰাখি সমগ্র বিশ্বকে বিভিন্ন পর্যায়ত পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু প্রাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি থকা হৈছে। এনে কার্য সম্পাদনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়, ৰাষ্ট্ৰীয়, আঞ্চলিক তথা স্থানীয় পর্যায়ত বহু চৰকাৰী-বেচৰকাৰী সংস্থা আৰু সংগঠনৰ জন্ম হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অন্তত আন্তৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সংস্থা (International Union for Conservation of Nature চমুকৈ IUCN) বিশেষভাৱে উল্লেখযােগ্য। ১৯৪৮ চনতে UNESCO অর্থাৎ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৈক্ষিক, বৈজ্ঞানিক আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰ প্রথম সঞ্চালকপ্রধান জুলিয়ান হাক্সলেৰ (ব্রিটিছ জীৱবিজ্ঞানী) প্ৰচেষ্টাত ফ্রান্সত IUCN প্রতিষ্ঠিত হৈছিল। এই সংস্থাটোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে সমগ্র বিশ্বৰ প্রাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু প্রাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণ তথা জৈৱ বৈচিত্র সম্পর্কে অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্রয়ােজনীয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা। IUCNৰ নেতৃত্বতে WWE for Nature (World Wide Fund for Nature) আৰু বিশ্ব সংৰক্ষণ নিৰীক্ষণ কেন্দ্র (World Conservation Monitoring Centre) স্থাপিত হৈছে। এইদৰে বিশেষ জীৱজন্তু আৰু উদ্ভিদ শ্রেণী তথা সামগ্রিকভাৱে প্রাকৃতিক পৰিৱেশৰ সংৰক্ষণৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বহু সংস্থা-সংগঠনে কাম কৰি আছে। ভাৰতবৰ্ষত এনে কাৰ্যৰ বাবে চৰকাৰীভাৱে পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন নামেৰে এটি মন্ত্রণালয় (Ministry of Environment, Forests and Climate Change) গঠন কৰা হৈছে। এনে চৰকাৰী সংস্থাই প্রাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষা সম্পর্কীয় আইনাে প্রণয়ন কৰে। এই মন্ত্রণালয়ৰ অন্তৰ্গত স্বতন্ত্রভাৱে ১৯৮৬ চনত ভাৰতীয় বন গৱেষণা আৰু শিক্ষা সংস্থা (Indian
Council of Forestry Research and Education) গঠন কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি বেচৰকাৰীভাৱে বিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ কেন্দ্র (Centre for Science and Environment),
গ্রীণপিচ ইণ্ডিয়া (Greenpeace India), ৱাইল্ড লাইফ ট্রাষ্ট অব্ ইণ্ডিয়া (Wildlife Trust of India) আদিৰ দৰে বহু সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে অজস্র কাম কৰি আছে। অসমতাে
অসম বিজ্ঞান সমিতি, আৰণ্যকৰ দৰে কেইবাটাও বেচৰকাৰী সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষা, জৈৱ বৈচিত্র্য সংৰক্ষণ আদিৰ বাবে কাম কাজ কৰি আছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আহ্বানত সাধাৰণ মানুহৰ
মাজত পৰিৱেশ সম্পর্কীয় সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে সমগ্র বিশ্বজুৰি প্ৰতি বছৰে ৫ জুন তাৰিখে বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস পালন কৰা হয়। 
     সম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে কিছুমান পদ্ধতি আছে। সেইবােৰ হ’ল— বিকল্প সম্পদৰ সন্ধান, পুনৰাৱর্তন, অভিযােজন বা নৱপ্রচলন, বর্জিত দ্রব্যৰ‌ পৰিমাণ হ্রাস, জ্ঞান আৰু শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, সংৰক্ষণ সম্পৰ্কীয় আইনৰ কার্যকৰীকৰণ, সম্পদৰ ভঁৰালৰ সঠিক মূল্যায়ন, সম্পদসমূহৰ ভৱিষ্যৎ প্রয়ােজন নির্ধাৰণ আদি।



Rapid   increase   of  population,  overuse of  existing  resources, growing environmental   problems  caused   by   unscientific   use  of  resources,   etc   have  resulted   in  the   depletion   of  many   vital   resources   of  the  world  .   without   adequate  amount  of  resources,  life  on  earth   will   become  difficult  and  no  country  can  progress  or   develop .   therefore,  many   international   organisations   have  been  established  to  take steps   to    conserve  existing  resources  and  to   reduce   environmental   pollution   caused  by   the  use  of   resources.   In  this   context,  the  following  organisations  deserve a    special   mention:
(i)                   IUCN  :  IUCN  stands   for  International   Union   for  Conservation   of  nature. It  was   formed    in   1948   and   has   played   a  commendable  role   in  preserving  and  conserving  the   existing   resources  of   the   world.  It  was   founded   by  the  British   Biologist,  Julian  Huxley    the  founder   Directors   General   of  UNESCO .The  main   aim  of  this  organisation   is   to  carry   out   study  and  research   on  conservation   of  global  natural   environment  and  natural    resources   including  biodiversity   and  initiate   suitable  measures.   It  works  under   the  direction   of  UNO.IUCN established  two  international  organisations  viz  WWF  for  Nature  ( World  wide  fund  for  nature  )  and  World  Conversation   Monitoring  centre.
(ii)                Ministry   of  environment,  forest  and  climate   change  :   In   India , ministry   of  environment,  forest  and  climate  change  has   been   established   to   coordinate  the  work  of  conservation   of  natural   resources.  It  is   responsible  for  the  laws  related  to   environmental   protection  and   conservation  of  natural  resources.  As  part   of   this  ministry,  an  autonomous   institution  named   Indian   council   of  forestry   research  and   Education  was   established  in  1986.
(iii)               Non -  governmental   agencies  :  Non  -  governmental   agencies  like   centre  for   science    and   environment  (CSE) ,  Greenpeace   India , Wildlife  trust   of  India ,  etc  work   for  protection   of  environment  of  India .  in  Assam,  non -  governmental   agencies  like  Assam  Science  society ,Aaranyak, etc   have  taken  up   the  cause  of  environmental   protection, biodiversity  conservation.

   18.   Write   short   notes [ চমুটোকা লিখা ]  :

(a) Resource [সম্পদ ]

(b) Human Resource [ মানৱ সম্পদ ] 

(c) Wealth [ সম্পত্তি ]

(d) Renewable  resource [ নবীকৰণযোগ্য সম্পদ ] 

(e) Personal  resource [ ব্যক্তিগত সম্পদ ]

(f)  National  resource [ জাতীয় সম্পদ ]

(g) Biotic   resource [ জীৱীয়  সম্পদ ]

(h) Resource   conservation [ সম্পদ  সংৰক্ষণ ]

(i) Resource   recycling [সম্পদৰ  পুনাৰাৱৰ্তন ]

(j) IUCN 

 (ক) সম্পদঃ মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱন ধাৰণৰ বাবে প্রয়ােজনীয় হ'বলৈ হ'লে তাৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰিতা গুণ দুটা থাকিব লাগে। সাধাৰণ অৰ্থত সম্পদৰ ধাৰণা হৈছে প্রাচুর্যতা অথবা প্রগতি। সম্পদৰ প্রাচুর্যতাৰ বাবে মানুহৰ মৌলিক প্রয়ােজন পূৰণৰ লগতে আন বহু চাহিদা‌ পূৰণ হৈছে আৰু জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড উন্নত হৈছে। মানুহৰ লাগতিয়াল বস্তু যেনে—পৃথিৱীত থকা বায়ু, পানী, বতাহ, সূৰ্যৰ ৰশ্মি, গছ-গছনি, ফলমূল,‌ খনিজপদার্থ আদি সম্পদ। অর্থবিজ্ঞানৰ মতে কোনাে এটা বস্তু সম্পদ হ’বলৈ হলে তাৰ উপযােগিতা, দুষ্প্রাপ্যতা আৰু স্থানান্তৰযােগ্যতা—এই গুণকেইটা থাকিব লাগে। অর্থাৎ সম্পদৰ প্রধান তিনিটা বৈশিষ্ট্য হৈছে— উপকাৰীতা কার্যকাৰিতা আৰু পৰিৱৰ্তনশীল ধর্ম। সম্পদক প্রধানকৈ তিনিটা শ্রেণীত ভাগ কৰা হয়। সেয়া হৈছে প্রাকৃতিক সম্পদ, মানৱসৃষ্ট সম্পদ আৰু‌ মানৱ সম্পদ।
(খ) মানৱ সম্পদঃ মানুহ প্ৰকৃতিৰ দান। সেই কাৰণে মানুহকো প্রাকৃতিক‌ সম্পদৰ ভিতৰত ধৰা হয়। মানুহ সম্পদ সৃষ্টিকাৰীও আৰু উপভােক্তাও। সেইকাৰণে ইয়াক বেলেগ ভাগত ৰখা হৈছে। মানুহৰ কোনবােৰ কথা সম্পদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সেইবােৰ হ’ল— (ক) জনসংখ্যা, (খ) সুস্বাস্থ্য, (গ) বুদ্ধি, (ঘ) উদ্ভাৱনী শক্তি, (ঙ) শ্রম, (চ) শিক্ষা, (ছ) প্রযুক্তি বিদ্যা, (জ) যুক্তিতর্ক, (ঝ) ক্ষমা, দয়া, সত্যবাদিতা, সহিষ্ণুতা আদি গুণবােৰ। গুণৱান মানুহ যেনেকৈ উত্তম সম্পদ হিচাপে বিবেচিত হয়, অগুণৱান বা অক্ষম মানুহবােৰ‌ দেশৰ বােজাস্বৰূপ হৈ পৰে। সৎগুণী মানুহে যেনেকৈ ৰাষ্ট্রৰ উন্নতিত সহায়‌ কৰে অসৎগুণী মানুহে তেনেকৈ ৰাষ্ট্ৰৰ উন্নতিত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। সেইকাৰণে অতি কমসংখ্যক জনসংখ্যা থকা দেশ আৰু অতিপাত জনসংখ্যাৰ দেশ দুয়ােটাই অর্থনৈতিক উন্নতিত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে অর্থাৎ প্ৰতিৰােধ হিপে কৰে। বর্তমান সময়ত কোনাে দেশৰ অথনৈতিক উন্নতি, মানৱ সম্পদৰ ওপৰত অধিক নির্ভৰশীল। তাৰ উদাহৰণ জাপান, কোৰিয়া আদি দেশ। ভাৰত আৰু চীনৰ অর্থনৈতিক উন্নতিত অত্যধিক জনসংখ্যাৰ হেঁচাই, প্রতিবন্ধকতাৰ সৃষ্টি কৰিছে।
(গ)সম্পত্তিঃ যিবােৰ বস্তুৰ বিনিময় মূল্প থাকে, তেনেবােৰ বস্তুক সম্পদ বােলা হয়। সম্পত্তিৰ অৰ্থ অর্থনৈতিক দ্ৰব্যৰ সৈতে একে। অর্থাৎ যিয়ে বস্তু দুষ্প্রাপ্য বা যােগান সীমিত আৰু যিবিলাক বস্তুৰ বজাৰ মূল্য থাকে। তেনেবােৰ বস্তুক সম্পত্তি বুলি গণ্য কৰা হয়। কোনাে বস্তু সম্পত্তি হব হলে বস্তুটো মানুহৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী হােৱাৰ উপৰিও ইয়াৰ এজনৰ ঘৰ আন এজনলৈ মূল্যৰ জৰিয়তে হস্তান্তৰ কৰিব পৰা হ'ব লাগে । সকলােবােৰ সম্পত্তিয়েই হৈছে সম্পদ। সম্পত্তিৰ দ্বাৰা মানুহৰ উপকাৰ বা আপকাৰ দুয়ােটা হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে বজাৰমূল্য থকা মাৰাত্মক বিষয়, ৰাসায়নিককীটনাশক দ্রব্য আদি সম্পত্তি, আৰু এইবােৰৰ জৰিয়তে মানুহৰ অপকাৰ সাধন হয়। কিন্তু এইবােৰৰ যােগান সীমিত আৰু ৰজাৰ মূল্য থকা বাবে এই সামগ্ৰীবােৰক সম্পত্তিৰ শ্ৰেণীত ধৰা হয়।
(ঘ) নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ ও যিবােৰ সম্পদ ব্যৱহাৰৰ পিছত নৱীকৰণ বা পুনঃপুর্ণীকৃত প্রক্রিয়াৰে কেতিয়াও একেবাৰে নিঃশেষ নােহােৱাকৈ ৰাখিব পাৰি, তেনে সম্পদবােৰক নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ (Renewable Resource) বােলা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে সূর্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী, গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, মানুহ, চৰাই-চিৰিকটি আদি নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ। এই সম্পদবােৰ একেৰাহে ব্যৱহাৰ কৰি থাকিলেও শেষ হৈ নাযায় আৰু ইয়াক পুনৰ উৎপাদন বা পুনৰাৱৰ্তন কৰিব পাৰি। নৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ যােগান সীমিত নােহােৱা বা পুনৰ উৎপাদন কৰিব পৰা যায় বাৰে এই সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফলত‌ শেষ হৈ নাযায়। আনহাতে, খনিজ সম্পদসমূহ নবীকৰণযােগ্য সম্পদ নহয় আৰু ইয়াক একেৰাহে ব্যৱহাৰ কৰি থাকিলে নিঃশেষ হােৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।
(ঙ) ব্যক্তিগত সম্পদঃ যিবােৰ সম্পদ কোনাে ব্যক্তি বা অনুষ্ঠানৰ (ৰাষ্ট্র অধীনত থাকে তাকে ব্যক্তিগত সম্পদ বােলে। ব্যক্তিগত সম্পদক তিনিটা প্রধান ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে একেবাৰে ব্যক্তিগত পৰিয়ালকেন্দ্রিক আৰু অনুষ্ঠান কেন্দ্রিক। এটা পৰিয়ালত কেইজনমান ব্যক্তি থাকে। প্রত্যেক ব্যক্তিকে কিছুমান সম্পদৰ প্রয়ােজন হয়। সেইবােৰ তেওঁৰ একেবাৰে নিজা যেনে পিন্ধা কাপােৰ, জোতা, ঘড়ী আদি। আকৌ কিছুমান সম্পদ পৰিয়ালটোৰ উমৈহতীয়া যেনে থকা ঘৰটো, পুখুৰী বা কুঁৱাটো, বহা কোঠাটো, পাকঘৰটো আদি। কিছুমান সম্পদ আকৌ অত্যন্ত ব্যক্তিগতাে, পৰিয়ালকেন্দ্রিকো, যেনে‌ সৰু মটৰ গাড়ীখন। দেউতাকে অফিচলৈ লৈ যােৱা সময়ত সেইখন একেবাৰে ব্যক্তিগত। কিন্তু অন্য সময়ত পৰিয়ালৰ আন লােকেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।‌ এখন ব্যক্তিগত স্কুল। এইটো এটা অনুষ্ঠান। ইয়াৰ সকলাে সম্পদ স্কুলখনৰ সম্পদ অর্থাৎ অনুষ্ঠানৰ সম্পদ। স্কুলখন যদি চৰকাৰী হয়, তেনে ক্ষেত্ৰতাে সম্পদবােৰ স্কুলখনৰ নিজা বা ব্যক্তিগত। কিন্তু চৰকাৰৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত হ'ব।
(চ) জাতীয় সম্পদঃ এটা জাতিৰ উমৈহতীয়া সম্পদবােৰক জাতীয় সম্পদ বােলে। এনে সম্পদ জাতিৰ মংগলৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ হয় আৰু তাক ৰক্ষণাবেক্ষণা দিয়াৰ দায়িত্বও গােটেই জাতীয় লােকৰ। বর্তমান সময়ত অৱশ্যে জাতীয় ধাৰণাতাে সলনি হৈ ৰাষ্ট্ৰীয় ধাৰণাটো অধিক শক্তিশালী হ'ব ধৰিছে। সেয়েহে এখন দেশৰ বা এটা জাতিৰ উমৈহতীয়া সম্পদবােৰকে জাতীয় সম্পদ বােলে। ভাৰতবৰ্ষত জাতিভিত্তিক প্রদেশবােৰ সৃষ্টি হৈছে। গতিকে প্রাদেশিক সম্পদবােৰক জাতীয় সম্পদ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি। অসমত অসম চৰকাৰে সৃষ্টি কৰা সম্পদবােৰ অসমৰ জাতীয় সম্পদ। অসম চৰকাৰে‌ বন্ধা ৰাস্তা, দলং, খাল, পুখুৰী, ঐতিহাসিক সম্পদবােৰ, ৰাজধানী চৌহদ, স্কুল, কলেজ আন আন অনুষ্ঠানবােৰ জাতীয় সম্পদ অন্তর্গত।
(ছ) জৈৱিক সম্পদঃ সম্পদৰ গঠন অনুসৰি দুভাগত ভাগ কৰা হয়— জীৱীয় আৰু অজীৱীয় সম্পদ। যিবিলাক সম্পদৰ গঠন অনুসৰি জীৱ থাকে সেইবােৰ সম্পদক জৈৱিক সম্পদ বােলা হয়। জৈৱিক সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে উদ্ভিদ, গছ-গছনি, প্রাণী মাছ ইত্যাদি। অর্থাৎ যিবিলাক সম্পদৰ জন্মৰ লগতে বৃদ্ধি আৰু বিকাশ। হয় তেনেবােৰ সম্পদক জৈৱিক সম্পদ বুলি কোৱা হয়। আকৌ উৎপত্তিৰ দিশৰ পৰা কয়লা, খনিজ তেল, প্রাকৃতিক গেছ অতি সম্পদবােৰ জৈৱিক মূলৰ কিন্তু অৱস্থানৰ দিশৰ পৰা এই সম্পদবোৰত জৈৱিক সম্পদ বুলি ধৰা নহয়।
(জ) সম্পদ সংৰক্ষণঃ সম্পদ সংৰক্ষণ (Conservation of Resources‌)হৈছে সম্পদৰ কোনাে ধৰণৰ নাশ নােহােৱাকৈ আৰু অপব্যৱহাৰ নােহােৱাকৈ পূর্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য বা এক ধাৰণা। সম্পদ সংৰক্ষণৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছেআমি প্ৰকৃতিৰ পৰা আমাৰ প্ৰয়ােজনীয় সম্পদবােৰ এনেদৰে আহৰণ কৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে যাতে ইয়াৰ দ্বাৰা আমি বহু কাল ধৰি লাভৱান হওঁ। সম্পদ সংৰক্ষণ বুলিলে সম্পদৰ কোনাে ধৰণৰ অপচয় নােহােৱাকৈ মানৱকল্যাণত সঠিক ৰূপত বহুদিনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা কাৰ্যক বুজোৱা হয়। সম্পদৰ অপব্যৱহাৰ ফলত ইয়াৰ অপচয় হয় আৰু পৰিমাণ কমি যােৱাৰ লগতে পৰিৱেশ বিনষ্ট কৰে। সেয়ে ভৱিষ্যৎ প্রজন্মৰ বাবে সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ যােগেদি সংৰক্ষণ কৰাটো অতিকৈ প্রয়ােজনীয়।
(ঝ) সম্পদৰ পুনৰাৱর্তনঃ সম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন হৈছে সম্পদ সংৰক্ষণৰ এটা পদ্ধতি। এই পদ্ধতিৰ জৰিয়তে সীমিত পৰিমাণত থকা কেঁচা সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰি ব্যৱহাৰৰ উপযােগী বর্জিত পুনঃব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। অর্থাৎ কেঁচা সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰৰ পৰিমাণ হ্রাস কৰিবলৈ হ'লে পুনৰাৱৰ্তন প্রক্রিয়াৰে বর্জিত পদার্থসমূহ পুনৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী সামগ্রীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি আৰু এনে কৰিলে সম্পদ কিছু পৰিমাণে সংৰক্ষিত হয়। উদাহৰণস্বৰূপেপুৰণি পলিথিন বেগ, প্লাষ্টিক বটল, কাগজ আদি পুনৰাৱৰ্তন কৰি সংশ্লিষ্ট সম্পদৰ কেঁচা সামগ্রী সংৰক্ষণ কৰা হয়।
(ঞ) IUCNঃ ১৯৪৮ চনত UNESCO-ৰ প্রথম সঞ্চালকপ্রধান ব্রিটিছ জীৱবিজ্ঞানী জুলিয়ান হাক্সলেৰ প্ৰচেষ্টাত ফ্রান্সত IUCN অর্থাৎ 
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সংস্থা (International Union for Conservation of Nature- IUNC) প্রতিষ্ঠিত হয়। এই সংস্থাটোৰ মূল‌ উদ্দেশ্য হৈছে সমগ্র বিশ্বৰ প্রাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু প্রাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণ তথা জৈৱ বৈচিত্র্য সম্পর্কে অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্রয়ােজনীয় ব্যৱস্থা গ্রহণ কৰা। এই সংস্থাটোৰ নেতৃত্বত WWF for Nature (World Wide Fund for Nature) আৰু বিশ্ব সংৰক্ষণ নিৰীক্ষণ কেন্দ্র (World Conservation Monitoring Centre) স্থাপিত হৈছে। ভাৰতবৰ্ষত এনে কাৰ্যৰ বাবে চৰকাৰীভাৱে পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন নামেৰে এটি মন্ত্রণালয় (Indian Council for Forestry Research and Education) গঠিত হৈছে। ইয়াৰ উপৰি বেচৰকাৰীভাৱে বিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ কেন্দ্র (Centre for Science and Environment), গ্রীণপিচ ইণ্ডিয়া (Greenpeace India), ৱাইল্ড লাইফ ট্রাষ্ট অব্ ইণ্ডিয়া (Wildlife Trust of India) আদিৰ‌ দৰে বহু সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰি আছে। অসমতাে অসম বিজ্ঞান সমিতি, আৰণ্যকৰ দৰে কেইবাটাও বেচৰকাৰী সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষা, জৈৱ বৈচিত্র্য সংৰক্ষণ আদিকাম কৰি আছে। সাধাৰণ মানুহৰ মাজত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে বিশ্বজুৰি প্ৰতি বছৰে ৫ জুন তাৰিখে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আহ্বান মর্মে বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস পালন কৰা হয়।

         (a)  Resource :  A  source  of   wealth,  revenue, supply  or  support   essential  for  the   functioning   of  all   living  organisms  and  ecosystems   is   known  as  a  resource.  In  other   words   things   that   satisfy  various   human   needs  are   known   as  resources .  it  is  defined   as  a   country’s  collective  means  of  support.  Natural  things   available   in  nature   like  air , water,  sunrays,  soil ,  plants   minerals,  fish, etc  found  on  the  earth   are  considered   as   resources   because  they   help   human  existence  on  earth   in one  way   or  the  other.
             (i)   Utility :   Resource  should  be  useful    to  man  in  one  way  or  the  other .  it  should  satisfy   some   of  his  needs   required   for  his living.
            (ii) Functionality  :  Every   resources   has  certain   functionality   i.e   it  should  have  certain  specific  function  or   usefulness .thus , each   resource  has  a  unique   usefulness   of  its own.
    (b)  Human  resource:   Human   resource.   Means    the  population   of  a  country   made  valuable  through  education,  training  and   experience  or  in  other    words  made  capable  of  making   use   of   other   resources   efficiently.  Human    resources   constitutes  the   most   important   resource   of  a  nation. Most   of  the  countries  of  Europe   and    America  are   developed   mainly   due   to   the  development   of  their    human  resources .   the  human  resources   in  these   countries are  developed    because   of  better   education   and  training .  man  is   the   prime  mover  of  resources   and   raw  -  materials  required   for   industries,   countries   like  Japan, Switzerland,  Singapore ,  Taiwan,  South   Korea ,  etc . have  made  great   progress   in  every   aspect    of  economic  activity,  mainly  because  of  human  resource  development.
   (c)   Wealth :  All    economic   goods  which   can  satisfy   human   wants   and  have  value – in- exchange  are   called   wealth. some   of  the   feature  of   wealth   are :
                  (i)  Wealth   possesses   the  features  of  utility   as    it   has   the  power   to   satisfy  human    wants. 
                 (ii)    The   supply  of  wealth  is  limited.
(iii)                  Wealth   can  be  transferred  from  one   individual   to   another   through   money    or  value .
All    kinds   of  wealth   can  be  regarded   as  a   resource   but  all  resources  may   not  be   regarded   as   wealth. E.g  wealth   like  land,  buildings   machineries , etc  which  have  market   value ,  can  be  regarded   as   resources   but  resources   like   air, water ,  soil, education ,  social   institutions,   public  health  etc.  Are  not  wealth   because   some   of  these  are  found  in  abundance,  and  other  cannot  be  exchanged  and  do  not  have  market   value.   Again   the  use   of  resources   bring  about  human   welfare,  but  wealth   may  have  both   useful  or  harmful  effects .e,g  substance  like  poison ,  chemical   insecticides ,  alcohol, etc   are  considered   as  wealth   because  they   can  be  sold  for  money ,  but  the  use  for  such  substances  is  highly   dangerous  to  man,  so  such  materials   cannot  be  termed  as   resources.
           (d)    Renewable  resource :   The  resources   which   do  not  get   depleted  on  use   and  can be   used  again   and  again  through   the  process   of  regeneration   are  called   renewable  resources  e.g   sunshine,       water ,  soil,  etc.
           (e)  Personal  resource :   The  things   in  possession   of  a   person  or  an  individual   are   called   individual   resources.  E.g   land,  household  items,  personal  attributes  such  as   goods  character,  education,  various  skills  etc.
          (f)   National  resource :   The  resources   under  the  responsibility   or   possession   of  a   country  are   called   national   resources. E.g  transport   network,  land,  rivers, minerals,   animals  of  the  forests,  agricultural  crops,   various   manufactured   goods,  people,  etc.
          (g)   Biotic   resource :   The   resources   which   have  life  are   called   biotic   resources.  E.g   plants,  animals ,  fishes,  crops.
          (h)    Resource   conservation  :   The  planning  and   management  of  natural  resources   so  as  to  secure  their   wise   use   and  continuity   of  supply, while  maintaining   and  enhancing   their   quality,  value  and  diversity   is  known   as  resource  conservation .  the  main   objective  of  the  concept  of  resource   conservation   is   the   collection  and   utilisation    of  necessary   resources  from  them   for  a  long  time.  Many   of  the  mineral,  animal  and   plant    resources  are   depleting  at  a   very   fast   rate.  Since  many   of  these  resources cannot be  created  or  increased,  there   is  an  urgent  need   to  conserve them   in  the  best  possible  way .  We  can  conserve  the  existing  resources  by  discovering   alternative  resources .  recycling,  innovation, waste  control,  enforcement   of  conservation  related  acts. 
    (i) Resource   recycling  :    The  use  of  raw -  materials  can  be  reduced   by  reusing  the  usable  disposed   garbages through   the  process   of  recycling. E.g   recycling   of  used   water   or  paper   etc,
    (j)   IUCN   :     IUCN   stands   for   International   union   for  conservation   of  nature . it  was    formed  in  1948 and  has  played  a commendable  role   in  preserving  and  conserving  the  existing   resources  of  the  world  .  it  was   founded  by   the  British  Biologist,  Julian  Huxley,  the  founder   Director  General   of  UNESCO. The   main   aim   of  this   organisation   is  to   carry   out   study   and  research  on  conservation   of  global   natural   environment  and  natural     resources   including  biodiversity   and  initiate  suitable  measures.  It  works  under  the  direction   of  UNO. IUCN   established     two   international   organisations   viz WWF  for  nature  (  World  Wide  Fund   for  nature)  and  World  Conversation     Monitoring  Centre.

   19 .   Write   the differences  between[ পাৰ্থক্য লিখা ] : 

   (ক)  সম্পদ আৰু সম্পত্তিৰ মাজত পার্থক্য আছে। সম্পদৰ বিনিময় নাথাকে কিন্তু সম্পত্তিৰ বিনিময় মূল্য থাকে।
   সম্পত্তিৰ যােগান তুলনামূলকভাৱে সীমিত আৰু ইয়াক মূল্যৰ  জৰিয়তে ইজনৰপৰা সিজনলৈ হস্তান্তৰ কৰিব পাৰি। কিন্তু সম্পদৰ যােগান। তুলনামূলকভাৱে সীমিত নহয়। কিছুমান সম্পদৰ যােগান অপর্যাপ্ত, কিছুমান হস্তান্তৰ নহয় আৰু কিছুমানৰ বজাৰ মূল্য নাথাকে।সকলােবােৰ সম্পত্তিয়েই
সম্পদ কিন্তু সকলােবােৰ সম্পদ সম্পত্তি নহ'বও পাৰে।
   সম্পদৰ জৰিয়তে মানৱ জাতিৰ কল্যাণ সাধন হয় কিন্তু সম্পত্তিৰ দ্বাৰা। মানুহৰ উপকাৰ আৰু অপকাৰ দুয়ােটা হ'ব পাৰে। সম্পত্তিৰ উদাহৰণ হৈছে। ভূমি, ঘৰ-দুৱাৰ, যন্ত্রপাতি, টকা-পইছা কোম্পানিৰ অংশ আদি। আনহাতে
সম্পদৰ উদাৰণ হৈছে– সূৰ্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী, শিক্ষানুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান, নদ-নদী, জনস্বাস্থ্য, চিকিৎসালয় আদি।
(খ) অর্থনৈতিক ভূগােল আৰু সম্পদ ভূগােলঃ অর্থনৈতিক ভূগােল হৈছে ভূগােলৰ এটি শাখা য'ত সম্পদৰ উৎপাদন, বিতৰণ, উপভােগ আৰু বিনিময়ৰ সৈতে জড়িত। মানুহৰ কার্যকলাপ স্থান আৰু সময় সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়। আনহাতে, সম্পদ ভূগােল হৈছে। অর্থনৈতিক ভূগােলৰ এটি উপশাখা। সম্পদ অর্থনৈতিক ভূগােলৰ অন্তৰ্গত এটি প্রধান শাখা আৰু অর্থনৈতিক | ভূগােলৰ আটাইবােৰ উপশাখাৰ সৈতে সম্পদ ওতঃপ্রােতভাৱে জড়িত। সম্পদ ভূগােলত সম্পদৰ অৰ্থ, গুৰুত্ব, প্রয়ােজনীয়তা তথা সম্পদৰ বিভিন্ন শ্রেণীবিভাগ আৰু সংক্ষণৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হয়। সম্পদ অধ্যয়ন অবিহনে অর্থনৈতিক ভূগোল অর্থহীন।
(গ) সম্পদ আৰু নিষ্ক্রিয় সামগ্রীঃ প্রকৃতি, মানুহ আৰু সমাজ-সংস্কৃতি তথা বিজ্ঞান প্রযুক্তিৰ আন্তঃক্রিয়াৰ ফলস্বৰূপে একো একোটা সম্পদৰ সৃষ্টি হয়। 

সম্পদে মানুহৰ উপকাৰ তথা কল্যাণসাধন কৰে। আনহাতে, নিষ্ক্রিয় সামগ্ৰীয়ে মানুহৰ উপকাৰ তথা অপকাৰ সাধন নকৰে। নিষ্ক্রিয় সামগ্রীয়ে । সদায় নিৰপেক্ষ ভূমিকা পালন কৰে। প্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহৰ অধিকাংশই নিষ্ক্রিয় সামগ্ৰীৰ অন্তৰ্গত। এই সামগ্ৰীসমূহৰ মানুহৰ জ্ঞান পৰিসৰ বৃদ্ধি সৈতে সৃষ্টি হৈ সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু মানুহ তথা সমাজ কল্যাণসাধন কৰে।
(ঘ) জৈৱিক আৰু অজৈৱিক সম্পদঃ প্রাকৃতিক গঠন অনুসৰি সম্পদসমূহক জৈৱিক আৰু জীৱীয় সম্পদ আৰু অজৈৱিক বা অজীৱীয় সম্পদৰূপে ভাগ কৰা হয় । জৈৱিক সম্পদবােৰ জীৱ থাকে। আনহাতে, অজৈৱিক সম্পদবােৰ
নির্জীৱ ।
    জৈৱিক সম্পদবােৰৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ হয়, কিন্তু অজৈৱিক সম্পদবােৰৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ নহয়।
জৈৱিক সম্পদবােৰ নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ, অর্থাৎ এই সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰ কৰা পাছত একেবাৰে নিঃশেষ হৈ নাযায় আনহাতে, অজৈৱিক সম্পদবােৰ অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদ। এই সম্পদবােৰ একেৰাহে ব্যহাৰ কৰি থাকিলে নিঃশেষ হৈ যােৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক। 
    জৈৱিক সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে– উদ্ভিদ, প্রাণী, মাছ, গছ-গছনি আদি। আনহাতে, অজৈৱিক সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে- মাটি, শিল, পানী, বায়ু, খনিজ তেল আদি।
(ঙ) নৱীকৰণযােগ্য আৰু অনবীকৰণযােগ্য সম্পদঃ নৱীকৰণযােগ্য সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰৰ পাছত একেবাৰে নিঃশেষ হৈ নাযায় কিন্তু অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰৰ পাছত একেবাৰে নিঃশেষ হৈ যায়। নৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে সূৰ্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী, গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, মানুহ, প্রাণী আদি। আনহাতে , অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে- খনিজ তেল, তাম, লাে, সােণ, চূণশিল আদি খনিজ পদার্থবােৰ অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ যােগান সীমাবদ্ধ কিন্তু নৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ যােগান সীমিত নহয়।
(চ) ব্যক্তিগত সম্পদ আৰু জাতীয় সম্পদঃ
   মালিকীস্বত্ব বা গৰাকীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পদবােৰক ব্যক্তিগত সম্পদ আৰু জাতীয় সম্পদ হিচাপে ভাগ কৰা হয়।
    মানুহৰ নিজ নিজ দখল বা অধিকাৰত থকা সম্পদবােৰেই হৈছে ব্যক্তিগত সম্পদ। আনহাতে, এখন দেশৰ তত্ত্বাৱধানত সম্পদবােৰেই জাতীয় সম্পদ (National Resource)।
   ব্যক্তিগত সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে মানুহৰ নিজ। খলত থকা মাটি, ঘৰদুৱাৰ, সা-সম্পত্তিৰ লগতে নিজা গুণ, যেনে-- ভাল চৰিত্র, শিক্ষা, কর্মদক্ষতা আদি। আনহাতে, জাতীয় সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে— বাট-পথ, নদ-নদী, দলং,
অৰণ্য, গছ-গছনি, শিক্ষানুষ্ঠান, প্রশাসনিক ব্যৱস্থা আদি।
     জাতীয় সম্পদ কেতিয়াও ব্যক্তিগত হ'ব নােৱাৰে। এখন দেশৰ জাতীয় সম্পদ বৃদ্ধি হলে জনসাধাৰণৰ কল্যাণ বৃদ্ধি পায় কিন্তু ব্যক্তিগত সম্পদ বৃদ্ধি হলে জনসাধাৰণৰ কল্যাণ নহ'বও পাৰে।
(ছ) মানৱসৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদঃ
      মানৱসৃষ্ট সম্পদ হৈছে মানুহৰ প্ৰচেষ্টাত উৎপাদিত বিভিন্ন সামগ্রী। প্রকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ মানুহে নিজ প্রয়ােজন সাপেক্ষে বিভিন্ন প্রযুক্তিৰ জৰিয়তে ৰূপান্তৰ কৰি ব্যৱহাৰােপযােগী কৰি তােলে। প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ মানুহৰ
ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি তুলিবলৈ মানুহৰ কাৰ্যদক্ষতা, শিক্ষা, প্রযুক্তি তথা আগ্রহ। প্রয়ােজন হয়। মানুহৰ এই গুণবােৰ থাকে বাবে মানুহেই মানৱ সম্পদ।
    মানৱ সম্পদ হৈছে সম্পদৰ সৃষ্টিকর্তা। মানুহ বা মানৱ সম্পদৰ পৰাই মানৱ সৃষ্ট সম্পদসমূহ সৃষ্টি তথা ব্যৱহাৰৰ উপযােগী হয়। মানৱ সৃষ্ট সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে- বাঁহৰ পৰা তৈয়াৰী কাগজ, কপাহৰ পৰা তৈয়াৰী কাপােৰ, 

মৰাপাটৰ পৰা তৈয়াৰী ৰচী, খনিজ তেলৰ পৰা উৎপাদিত নেপথা, মমবাতি,‌ বিভিন্ন ৰং আদি। মানৱ সম্পদ নহ'লে মানৱ সৃষ্ট সম্পদৰ সৃষ্টি হয়। এখন। দেশ মানৱ সম্পদ উন্নত হ’ল দেশখন অর্থনৈতিকভাৱে শক্তিশালী হয়।
(জ) সম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন আৰু অভিযােজন়ঃ
      সম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন আৰু অভিযােজন হৈছে সম্পদ সংৰক্ষণৰ বেলেগ বেলেগ পদ্ধতি। সীমিত পৰিমাণৰ কেঁচা সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰিবলৈ পুনৰাৱর্তন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি সম্পদ সংৰক্ষণ কৰা হয়। আনহাতে, অভিযােজন প্রক্রিয়াৰ জৰিয়তে প্রকৃতিৰ পৰা আহৰণ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰােপযােগী অৱস্থালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। পুনৰাৱৰ্তন প্রক্রিয়াৰ জৰিয়তে সংশ্লিষ্ট সম্পদৰ কেঁচা সামগ্রী কিছ পৰিমাণে সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি। অভিযােজন প্রক্রিয়াৰে প্ৰকৃতিত থকা সম্পদবােৰক মানুহৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী অৱস্থালৈ পৰিৱৰ্তন কৰি সম্পদ সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি। অভিযােজন প্রক্রিয়াৰ উদাহৰণ হৈছে— মাটিত প্রয়ােগ কৰা ৰাসায়নিক সাৰৰ পৰিৱর্তে জৈৱিক সাৰ প্ৰয়ােগ কৰা, পেট্রলজাত ৰন্ধনজাত গেছৰ, পৰিৱর্তে গােবৰ গেছ প্রয়ােগ কৰা ইত্যাদি। আনহাতে, পুনৰাৱৰ্তন প্রক্রিয়াৰ উদাহৰণ হৈছে- পুৰণি কাগজ, প্লাষ্টিক সামগ্রী আদি ।  নতুনকৈ কাৰখানাত ব্যৱহাৰ কৰি নতুন সামগ্রীৰ সৃষ্টি কৰা আদি। 




(a)      Resource  and   wealth. [সম্পদ আৰু সম্পত্তি ]

Ans  :  the  differences between  resource   and  wealth  are :

                           Resource
                             Wealth
     A  source   of  wealth,  revenue,  supply or  support   essential  for  the  functioning   of  all   living   organisms   and  ecosystems
Anything   that   has   value -in – exchange   or  price.
 Supply  of  certain  resources    like  air,  ocean,  water,  sunshine,  etc  are  unlimited.
Supply   of  wealth   is  limited.
May  or  may  not  be  exchanged  for  a  price.
Can  be  transferred  or   exchanged  for   money.
 Are  always   useful  to  man 
  Can  be  useful   or  harmful   to  man.

(b)    Economic  geography  and  resource   geography.[অৰ্থনৈতিক ভূগোল আৰু সম্পদ ভূগোল]

Ans  :   the  differences  between   economic   geography   and  resource  geography  are :
                    Economic  geography
                       Resource  geography
The  branch   of  human   geography  in  which  the  study  of  human   activities  related   to production,  distribution,  consumption  and   exchange  of  resources  is   done  with   respect  to    space  and  time.
  The  study   which  deals  with   the  production , distribution  and   consumption  of  resources.
It  has   a  wider   scope   than   resource  geography   as   it  includes   agricultural   geography,  industrial   geography,  transport  geography,  marketing  geography,   resource   geography  and  geography   of  tourism.
  It   is   relatively   narrower   than   economic  geography   as  it  is   only    a  part   of  economic  geography.

(c)    Resource   and  natural stuff.[ সম্পদ  আৰু  নিষ্ক্ৰিয় সামগ্ৰী ] 

Ans  :   the  differences     between   resource  and  nature  stuff  are :
                        

                               Resource
                       Natural   stuff
 A  source   of  wealth ,  revenue , supply   or  support   essential   for  the  functioning   of  all   living   organisms   and  ecosystems.
The  materials  found  on  the  earth   which   are   neither   useful   nor  harmful  to   man.
Resources  are  useful  in   the  present  day.
Neutral   stuff   may   be  of  use  as  a  resource  in the   future,
Air,  water,  soil,  plants,  minerals, etc.
Ocean   water.

(d)   Biotic   and  Abiotic  resource. [ জীৱীয় আৰু অজীৱীয় সম্পদ  ]

Ans  :  the  differences  between   biotic   resource  and  abiotic   resource   are :

                          Biotic   resource
                 Abiotic   resource
The  resources   of  nature  which  have  life.
The  resources  of  nature   which    do  not  have  life
Plants, animals,  man  fish,  crops, etc.
Stone ,  sand,  soil, minerals  etc.

(e)   Renewable   and  non- renewable   resource. [ নবীকৰণ আৰু অনবীকৰণযোগ্য সম্পদ  ] 

Ans  :   the  differences between  resource  and  non -  renewable  resources  are  :
                 Renewable   resource 
                 Non – renewable  resource
Resources   which   can  be  regenerated  or  renewed  after  use.
Resources   which  cannot  be   regenerated  or  renewed   after   use. 
Do   not  get   exhausted  after  use  or   can  be  regenerated.
Gradually   get   exhausted   and  cannot  be  regenerated.
Air, water, sunshine ,  crops,  etc
  Coal ,oil ,  natural   gas  various  types   of  minerals  etc.

(f)     Personal  resource  and  national   resource.[ ব্যক্তিগত সম্পদ আৰু জাতীয় সম্পদ ]

Ans  :  the  differences   between   personal  resource   and  national    resource  are :

                          Personal   resource
                            National    resource
The  things  under   possession  of  a  person   or  an  individual.
The  resource   under  the  responsibility   or  possession  of  a  country.
Land ,  household   properties ,   ornaments,  money  and  personal  attributes   like  good  character,  education, knowledge,  working skill  etc.
Plants,  animals,  forests,   transport  networks,  land  rivers,  buildings ,  educational   institutions,  administrative  systems  etc.

(g)    Man – made  resource  and  human   resource. [ মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদ ]

Ans : The  differences   between  man -  made  resource   and  human  resource  are  :
               Man – made  resource
                  Human   resource
The  resources  which   have  been  formed   by   human  effort  as a  result  of  the  application   of   science,  technology, skill   of  man  etc.
The  people  of  a  country  capable  of  making  use   of  other  resources   efficiently  and  productively.
Paper  from  bamboo,  cloth  from cotton,  different  types  of  paints,  fertilisers,  soap, plastic, etc.
Man  himself  is  a human  resource.

(h)   Recycling   of   resource   and  innovation  of  resource. [ সম্পদৰ পুনাৰাৱৰ্তন আৰু অভিযোজনা]

Ans  :  The  differences  between  recycling  of  resource   and   innovation  of  resource  are  :
           Recycling   of  resource
         Innovation   of  resource
The  process    by  which   wastes   of  natural  and  man – made resources  are   broken down   and  then  reconstituted   into   useful  materials.
The  process   by  which   resources   are  produced   as   a  result  of  extensive  research   and  a   lot  of  field  study   leading    to  the  conversion  of   natural  resources   into   highly   useful  items
Used   water,  factory  wastes,  scrap,  worn  out  tyres,  waste  paper, etc.
The  use  of  rain  harvesting    method  to  store  water  for  various   domestic  purposes   is  a  type  of  innovation.

20.   Choose  the   correct  answer[শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা ] : (a)   which   of  the   following   is   man – made resource ? [ তলৰ কোনটো  মানৱ -সৃষ্ট  সম্পদ ? ]

                      (i) Rivers[নদী]   (ii)   Mineral  oil[খনিজ তেল ] (iii) irrigation canal [জলসিঞ্চন  নলা ]  (iv)  Forest [ অৰণ্য]

         Ans  : (iii) irrigation canal [জলসিঞ্চন  নলা ] 

  (b)  Which    one   of  the  following   is  abiotic  resource  ?[ তলৰ কোনটো অজীৱীয় সম্পদ ]

                    (i)  Air(বায়ু)     (ii)  plants(গছ-গছনি)   (iii)  animals(জীৱ-জন্তু)  (iv)  fungus(ভেঁকুৰ)

        Ans  :   (i)  AIR

    (c)  Which   one  of  the  following    is  non -  renewable  resource ?

                (i)  Air   (ii) Water  (iii)  coal  (iv)  crops
       Ans  :  (iii)  coal

    (d)   which  one  of  the    following  animals  is  about  to  be  extinct  ?
         (i) one  - horned  rhino  (ii)  Pigmy  hog  (iii)  Giraffe   (iv)   Gayal(mithun)

        Ans  :   (ii)  Pigmy  hog

    (e)   The  organisation   IUCN  is  under   which   of  the  following  organisations ?

             (i)  UNESCO        (ii) UNDP   (iii) WWF   (iv) UNEP
    Ans :   (i)  UNESCO


















































































    









2 comments:

  1. This is my first visit to your web journal! We are a group of volunteers and new activities in the same specialty. Website gave us helpful data to work. first reseller panel

    ReplyDelete
  2. Great post! I am actually getting ready to across this information, is very helpful my friend. Also great blog here with all of the valuable information you have. Keep up the good work you are doing here. 法拉盛补习

    ReplyDelete

Please don't use spam link in the comment box.

Popular Posts

Featured post

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ১৫ দিনীয়া স্ব -শিকন সমল ( সমল নং - ২) - ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ বাবে

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ১৫ দিনীয়া স্ব -শিকন সমল ( সমল নং - ২) - ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ বাবে  বিষয় - বিজ্ঞান   অধ্যায় -2ঃ খাদ্যৰ উপাদান  পূৰ্বজ্ঞান আমি বিভি...